About me…

My name is Luisa. I have got one daughter, and I live in central Portugal together with my husband and our 6 dogs and 2 cats.

I love vegan food and am allergic to chickpeas (I know! No more hummus for me…). I am a passionate and idealistic person, with both feet planted firmly on the ground. I used to feel angry and insecure and blamed others for my unhappiness. Now, I look at myself and the world in a different way, and am more in touch with my thoughts and emotions. And yes, I am happy!

I used to teach English, I translate books, I am a certified holistic coach. I have done all kinds of different studies and trainings: English, Yoga, Ayurveda, dance, plant-based cooking and more. Some of my hobbies are reading, crochet, cooking and making jewellery, and I love to binge watch series on Netflix. My favourite: La Casa de Papel (Money Heist). The book currently on my nightstand is The Power of Now by Eckhart Tolle. I am a big fan of Stephen King.

Let’s go back in time for a bit…

I was born in Amsterdam on December 21, 1963, daughter of a Dutch mother and a Portuguese father. I spent my primary school years and the first year of my secondary school in Zaandam, a city about 25km north of Amsterdam. I have always loved to read, and I spent most of my free time reading books.

When I was 13, my mother and father got divorced. After my mother married again and had another daughter, my second sister, we moved to a small village in the south of the Netherlands where everything was different. I had to go to another school, where I had a hard time adjusting. I felt like an outsider.

From a very young age I thought of myself as stupid and ugly, which resulted in a long search for love and validation. So, for a large part of my life, all my decisions were guided by my romantic relationships.

When I was 32, my life seemed perfect on the outside: I was married and had a child, we owned our own home, and I had a job and an active social life. Then I started suffering from anxiety attacks. It was awful and scary… I didn’t understand what was happening to me or why! I was at a loss so I went looking for help. That was when I found out that I was far from happy. I didn’t know who I was and learned that I was living a life that I didn’t really want.

With the help of a psychologist, I managed to overcome this major life crisis. I became an English teacher and later went on to university. I met my now husband, became a Zumba instructor and yoga teacher. In 2012 we moved to Portugal, where we had bought a piece of land with a ruin. My husband built us a beautiful wooden home and we lived a quiet and secluded life.

On June 14, 2017, a fire started in the village where we lived. Everything that happened on that day and the following days, had a major impact on my life. You can read about the fire here.

Although our house, me and all our pets were unharmed and people around me even regarded me as a hero, I became depressed. I hated myself so much, that I couldn’t even look at myself in the mirror. The fire worked like a catalyst and brought other traumas that I thought I had long since overcome, to come back up.

In October of 2017, we moved to England for one year, for my husband’s work. One day I found myself sitting on the bed staring into space. I felt empty and dead inside and wondered if there was any sense in continuing with my life. I don’t know how long I sat there. At some point I forced myself to get up, walk downstairs and went looking for help on the internet.

For a month, I sent long stories to a psychologist in the USA, contacted a gym where I then started working as a Zumba and yoga teacher and started a course in plant-based cooking. The psychologist said I suffered from posttraumatic stress disorder and survivor’s guilt. She also said that she couldn’t do anything for me, because I was already doing all the things I needed to do to overcome my problems.

With the help of dance, yoga, meditation and mindfulness – living mindfully – I managed to climb out of that deep dark place. It was a hard, painful and difficult journey. Not just for me, but for the people who love me as well.

In the last two years I have followed a number of courses and trainings and have developed my business. Apart from various yoga classes and meditation, I now offer coaching sessions as well. I decided to become a coach, because I want to help people who have been or have been through similar circumstances, to heal themselves, to become who they want to be and live a meaningful and happy life.

I get a lot of joy out of helping other people to get more out of themselves and their lives. And through my coaching sessions, I keep learning every day.

Fires in Portugal

On Saturday afternoon, I notice a cloud of smoke from my garden in the woods near Pedrógão Grande.

I get into my car and drive up the hill, out of the forest to look for the source.

From the N2, I can see there is a fire in Escalos Fundeiros, the village that my piece of woods belongs to. It is a small fire and the fire station is only a few miles away, so it will be alright.

Driving back home, I decide to go to my mom’s house, because you never know. The day before, I already put my passport and papers in a bag, because I know the risk of fires is high at the moment.

I get my laptop, phones and chargers, and my crochet work, so I’ll have something to do. I don’t need any clothes, because I can wear something of my mom’s. Besides, I’ll be back tomorrow or the day after. Kitten in its travel basket, dogs in the car. Off we go.

It’s lovely and cool inside the house in Salaborda Nova. Unlike outside. It’s incredibly hot and there’s a strong wind. There was thunder and lightning that afternoon, and now it looks like there’s a storm coming. The dogs are panting on the tiled floor and I contemplate diving into the pool. Better not. I pour myself a glass of wine and watch a House of Cards episode on my laptop while crocheting.

At six o’clock my friend Natasha rings me. She lives in Castanheira de Pera and has a view of my village. She asks me if I’m safe, because there is a big fire in Escalos. I tell her not to worry: I’m in Salaborda.

I can see the fire from where I am, and I have taken a couple of photographs, but I’m not worried. We’ve had fires before, and the fire brigade always comes in no-time.

Fifteen minutes later another friend rings me. Michelle lives near my mom. She also knows about the fire in Escalos, and she wants to know if I’m safe. While we are talking the line goes dead. I try to ring her back and walk outside to get a better signal. That’s when I see that the woods at the back of the house are on fire. I run to the car. Come! Come on, guys! I have to go and get Harry and Texugo and lift them into the car. Luna hides underneath the car, so I have to get on my knees to lure her.

It isn’t until I have turned the car around to drive out of the village that I see that everything around me is on fire. The garden and the house on the other side of the road, the woods on either side of the road leading out of the village, next to and behind my mom’s house.

So I drive the other way, into the village. There are flames lining the road and behind the houses, and the further you go into the village, the further you go into the forest. At a small crossing, which is the widest part of the village, I see two men. How do I get out of here, I ask them. They say I have to go to Vila Facaia, because Salaborda Velha is burning as well. What are you doing here, I ask them. Get in! I don’t have to say it twice.

And then I drive back past my mom’s house into the sea of fire. It is hard to describe this, also because it is hard for me to think back to that moment.

The forest on either side of the road is burning. I cannot see where I’m going because of the thick smoke. All I can see are orange flames and burning leaves – or whatever it is – that are blowing across the road and around the car. I tell the man next to me to close the window. The road is curvy. The car hits the gully, I can see the ground burning. We almost topple over, but then the car bounces back on its four wheels. Only to hit the right side of the road, and the car topples the other way. This is it, I think.

We are going to die. We are going to die.

No, the man next to me says. He taps my shoulder. We are not going to die. Calma, calma. Devagar.

Het is right. I need to stay calm and drive more slowly. I squeeze his lower arm to thank him for his support.

It’s a miracle. We have managed to get out of the village alive! We are on the crossroads to Mosteiro and Vila Facaia. There is not as much smoke here. Every which way we look there are flames. There is a house burning on the right, on the left side of the road is a burning car.

Then I drive into Vila Facaia, where I am stuck for the next two hours.

The village is surrounded by fire. The street is full of cars. People want to drive out of the village in the direction of Adega, but they are stopped by people coming from that direction who want to escape through the other side of the village. A woman slams on the roof of my car. She yells, ajuda, ajuda! But I cannot help her. I don’t have any room left in the car.

With some difficulty I manage to turn the car around and drive back. Again I get stuck. The driver in the car in front of me wants to reverse, but there are other cars behind me. While I blast my horn and try to get the people behind me to reverse, the car in front of me reverses and drives into my car six times.

There is a parking spot around the corner near the playground. The men and I get out of the car. Nia, our youngest dog, jumps out and disappears. The vegetation next to the road is on fire as well. The smoke is suffocating, so I hide behind the building where a doctor and a nurse do consultations once a week.

I ring my husband. I am in Vila Facaia, surrounded by fires and I don’t know what to do. I will ring again when I have news. And I ring my daughter to tell her there is a fire, but I will ring her as soon as I am safe.

I see Michelle who, like me, escaped from her home with her dogs in the car. She is crying and asks me where we can go. The IC8 is closed, she tells me.

Meanwhile, I’ve lost sight of the two men who were in my car. And a minute later Michelle has gone as well.

I don’t know what to do. But I have to do something.

So I get back into my car and go right to see if I can get out of the village. I stop to talk to a few people. A man tells me to move my car. When the fire brigade comes, they have to be able to get through.

Further down the road there is enough room for me to stop. A woman is walking up and down in front of a house. I can see the hill behind her house is on fire. I suggest we hose the place down. I haven’t got any water, she says.Then there is another woman who ask me if my phone is working. She rings 112. That is when another one of my dogs escapes from the car. Harry.

After another hour I decide to drive to Adega, towards the IC8. I drive through Vila Facaia. By now, most of the cars have disappeared. I wonder where they have gone. There are flames coming from the windows of several houses, and there are cars burning on the side of the road leading to Adega.

I stop at the café in Adega where a few people have gathered. One woman is crying. Everything’s gone. Everything’s gone.

I can see that the exit to the IC8 is not closed and I ask if it has been cleared. Yes, they say, you can go to Figueiró dos Vinhos. So that’s what I do.

On either side of the IC8 the forest is burning as well. I can’t see the road. Now and again the air clears a little bit and I manage to swerve around a tree that is lying on the road. I see the temperature gauge of my car is in the red, but I cannot stop.

There is nobody else on the road. When I get to Figueiró, the flames are gone. I pass a couple of fire trucks that are going the other way.

I stop at the gas station in Avelar to catch my breath and to buy some water. I left the house without taking any water, and I am terribly thirsty. Plus, I have to clean the windshield, because it is covered in soot. I ring my mother, my husband, and my daughter to tell them I am still alive, but that our houses are probably destroyed.

The next couple of days I stayed with friends. I found Nia and Harry, talked to reporters, went to my mom’s house together with a reporter and cameraman of Dutch RTL News. I helped my friend Margarida who works with the fire brigade to track missing foreigners, and I cried for the kitten who was killed by one of the dogs from the shelter that had to be evacuated.

On my way to an appointment with a reporter of Dutch NOS Radio, my wonderful Nissan Terrano finally broke down – at exactly the same spot where I had to stop the week before because of a bee that landed between my legs.

The reporter picked me up, just as the AA arrived. We went to my house in the woods, where everything was just as I had left it. So it’s a mess, my wonderful Irish friend says.

A lot of people and animals have died. People who were sent back by the GNR when they wanted to flee via the IC8. People who stayed home. People who jumped into their cars and were trapped by the fire. A friend’s husband who was a volunteer with the fire brigade. The wife, mother and uncle of a friend who couldn’t get away on time. And many more. People from our village. People from neighbouring villages. People we know.

The heroes and heroins of the fire brigade that consists of 98% volunteers are being cheered. They are being cursed by others. Where were they? How could this happen?

A few days ago I saw an article with the title “What to do in case of a bushfire”, or something like that. Interesting and useful. But no matter how many guidebooks you read, if there’s a fire, you don’t know what’s the right thing to do. This fire spread so quickly and it went in all directions.

The area is charred and black and quiet. You don’t hear any birds or insects. All the sounds you normally don’t notice, are now noticeable because of their absence.

Vitor and his brother, the two men I took with me from Salaborda Nova to Vila Facaia, had left their personal belongings in my car. We looked them up on Thursday to give them their bags and papers, together with a bottle of wine. Vitor invited me to his birthday party. He will make bacalhau with chickpeas and potatoes. He told my husband I am “muito simpática”.

I’m doing alright. I’m still alive, I wasn’t hurt, my house is okay and I’m in the fortunate position that I can help other people.

I’m a tough broad, and if I get a bit short of breath, I just pretend nothing’s wrong. Yoga on Thursday. I will take some me-time then.

Brand in Portugal

Zaterdagmiddag zie ik vanuit mijn tuin in het bos bij Pedrógão Grande een rookwolk. Ik stap in mijn auto en rij de berg op en het bos uit, op zoek naar de bron.Vanaf de N2 zie ik dat er in Escalos Fundeiros, het dorp waar mijn stukje bos bij hoort, brand is. Het is een  kleine brand en de brandweerkazerne bevindt zich op zo’n zes kilometer afstand, dus het zal wel loslopen.

Op de terugweg naar huis besluit ik dat ik naar het huis van mijn moeder ga, want je weet maar nooit. De vorige dag had ik al mijn paspoort en administratie in een tas gedaan, omdat op internet werd gewaarschuwd dat er groot risico op brand is. Ik pak mijn laptop, telefoons en opladers, en mijn haakwerk, dan heb ik wat te doen. Kleding heb ik niet echt nodig, want ik kan wel wat van mijn moeder aan. Trouwens, morgen of overmorgen ben ik wel weer terug. Kitten in het reismandje, honden in de auto. We gaan.

In het huis in Salaborda Nova is het heerlijk koel. In tegenstelling tot buiten. Het is ontzettend heet en het waait hard. ’s middags was er al onweer, en nu lijkt het alsof er storm op komst is. De honden liggen amechtig hijgend op de betegelde vloer en ik twijfel of ik even in het zwembad zal duiken. Het lijkt me beter van niet. Ik schenk een glas wijn in en kijk al hakend naar een aflevering van House of Cards op mijn laptop.

Om zes uur belt mijn vriendin Natasha. Ze woont in Castanheira de Pera en heeft uitzicht op mijn dorp. Ze vraagt of ik veilig ben, want er is een grote brand bij Escalos. Ik stel haar gerust: ik ben in Salaborda. Ik kan de brand zien, en heb ook een paar foto’s gemaakt, maar ik maak me geen zorgen. We hebben hier al vaker brand gehad, en de brandweer is er altijd in no-time.

Een kwartier later belt een andere vriendin. Michelle woont hier vlakbij. Ook zij weet dat er bij Escalos brand is en ze wil weten of ik veilig ben. Terwijl we praten wordt de verbinding verbroken. Ik probeer haar terug te bellen en loop naar buiten omdat ik daar beter bereik heb. Op dat moment zie ik dat het bos achter het huis in brand staat. Ik ren naar de auto. Kom! Kom, jongens, gaan jullie mee? Harry en Texugo moet ik halen en optillen, en Luna gaat onder de auto zitten, zodat ik eerst op m’n knieën moet om haar te lokken en de auto in te krijgen.

Pas als ik de auto heb gekeerd om het dorp uit te rijden zie ik dat alles om me heen in brand staat. De tuin en het huis tegenover me, het bos aan weerszijden van de weg die het dorp uit leidt, naast en achter het huis van mijn moeder. Dus rijd ik de andere kant op, het dorp in. Ook daar zie ik langs de weg en achter de huizen vlammen, en hoe verder je die kant op gaat, hoe verder je het bos in rijdt. Op een kleine kruising, het breedste stuk van het dorp, staan twee mannen. Hoe kom ik hier weg, vraag ik aan ze. Ze zeggen dat ik naar Vila Facaia moet, want ook in Salaborda Velha is brand. Wat doen jullie hier, vraag ik. Stap in! Dat laten ze zich geen twee keer zeggen.

En dan rij ik terug langs het huis van mijn moeder de vuurzee in. Het is moeilijk om dit te beschrijven, ook omdat ik het moeilijk vind om er aan terug te denken.

Aan weerszijden van de weg staat het bos in brand. Door de dichte rook kan ik de weg niet zien. Ik zie alleen oranje vuur en brandende bladeren – of wat het dan ook is – die door de lucht over de weg en om de auto heen waaien. Ik zeg tegen de man naast me dat hij het raampje dicht moet draaien. De weg is bochtig. De auto raakt in de greppel, ik zie de bosgrond branden. We dreigen om te slaan, maar dan stuitert de wagen weer op zijn vier wielen. Twee seconden later raken we de rechterberm en de auto helt nu naar de andere kant. Nu is het gebeurd, denk ik.

We gaan dood. We gaan dood. Nee, zegt de man naast me. Hij klopt op mijn schouder. We gaan niet dood. Calma, calma. Devagar. Hij heeft gelijk. Ik moet kalm blijven en langzamer rijden. Ik knijp in zijn arm om hem te bedanken voor zijn steun.

Het is een wonder. We zijn heelhuids het dorp uit gekomen! We zijn op de kruising naar Mosteiro en Vila Facaia waar de rook wat minder dik is. Overal waar we kijken en rijden is vuur. Rechts staat een huis in brand. Links staat een brandende auto. Dan rij ik Vila Facaia in, waar ik de volgende twee uur niet meer weg kom.

Het dorp is omsingeld door brand. De straat, waar maar net twee auto’s langs elkaar kunnen rijden, staat vol met auto’s. Bij het kerkplein is het een chaos. Mensen die het dorp uit willen rijden richting Adega, worden tegengehouden door mensen die vanuit die richting komen en via de andere kant van het dorp weg willen komen. Een vrouw slaat op mijn auto. Ajuda, ajuda, roept ze. Maar ik kan haar niet helpen. De auto zit vol.

Met moeite weet ik om te draaien en terug te rijden. Opnieuw kom ik vast te staan. De bestuurder van de auto voor mij wil achteruit, maar achter mij staat een file. Terwijl ik op mijn claxon druk en de mensen achter mij probeer duidelijk te maken dat ze achteruit moeten, rijdt de wagen voor mij zes keer tegen mij aan.

Bij de speeltuin om de hoek is ruimte om te parkeren. De mannen en ik stappen uit. Nia, onze jongste hond, springt uit de auto en verdwijnt. De vegetatie langs de straat waar ik sta, staat ook in brand. De rook is verstikkend, dus ik duik achter het gebouwtje waar één keer per week een huisarts en verpleegkundige spreekuur hebben.

Ik bel mijn man. Ik sta in Vila Facaia, omringd door brand, ik weet niet wat ik moet doen. Ik bel wel als ik nieuws heb. En ik bel mijn dochter om te zeggen dat er brand is, maar dat ik haar later nog bel als ik veilig ben.

Ik zie Michelle, die net als ik in haar auto met haar honden van huis is gevlucht. Ze huilt en vraagt waar we heen kunnen. De IC8 is afgesloten, zegt ze. Intussen ben ik de twee mannen die bij mij in de auto zaten uit het oog verloren. En even later is ook Michelle verdwenen.

Ik weet niet wat ik moet doen. Maar ik moet iets doen. Dus stap ik weer in de auto en rij rechtsaf om te zien of ik daar het dorp uit kan komen. Hier en daar stop ik om te praten met de mensen die op straat staan. Een man praat in zijn mobiele telefoon. Hij zegt dat ik opzij moet, want als de brandweer komt, moeten ze erlangs kunnen. Even verderop heb ik ruimte om te stoppen. Voor een huis loopt een vrouw verdwaasd heen en weer. Achter haar huis zie ik de heuvels in brand staan. Ik stel voor om de boel nat te spuiten. Ik heb geen water, zegt ze. Dan verschijnt er nog een vrouw die aan mij vraagt of mijn telefoon het doet. Ze belt 112. Intussen ontsnapt er nog een hond uit mijn auto. Harrie.

Na nog een uur ronddolen besluit ik alsnog richting Adega te rijden waar de afrit naar de IC8 is. Ik rij door Vila Facaia. Inmiddels zijn de meeste auto’s verdwenen. Waar zijn ze naartoe gegaan, vraag ik me af. Uit meerdere huizen slaan de vlammen uit de ramen, en op de iets bredere weg naar Adega staan auto’s en de bermen in brand. Ik stop bij het café in Adega waar wat mensen bij elkaar zijn gekomen. Een vrouw zit huilend te jammeren. Alles is weg. Alles is weg.

Ik zie dat de inrit naar de IC8 niet is afgesloten en vraag of de weg weer open is. Ja, zeggen ze, je kunt richting Figueiro dos Vinhos rijden. En dat doe ik.

Ook langs de IC8 staat aan weerszijden het bos in brand. Ook hier kan ik de weg niet zien. Af en toe is het zicht iets beter, en ik kan nog net op tijd om een boom heen zwenken die op het wegdek ligt. Ik zie dat de temperatuurmeter van de auto in het rood staat, maar ik kan niet stoppen. Ik mag niet stoppen.

Er is verder helemaal niemand op de weg. Ter hoogte van Figueiro is er geen vuur meer. Ik passeer een aantal brandweerauto’s die de andere kant op rijden.

In Avelar stop ik bij een benzinestation om even bij te komen en water te kopen. Ik was zonder water vertrokken, en ik heb verschrikkelijke dorst. Daarbij moet ik de voorruit van de auto schoonmaken, want die is roetzwart. Ik bel mijn moeder, mijn man, en mijn dochter om te zeggen dat ik nog leef, maar dat onze huizen zeer waarschijnlijk uitgebrand zijn.

De dagen erna heb ik bij vrienden gelogeerd. Ik heb Nia en Harrie teruggevonden, met journalisten gepraat, met een journalist en cameraman van RTL Nieuws de rit terug naar het huis van mijn moeder gemaakt. Ik heb mijn vriendin Margarida van de brandweer geholpen met het traceren van buitenlanders die vermist waren, en ik heb heel hard gehuild om de kitten die op een onbewaakte seconde door een van de honden uit het asiel dat moest worden geëvacueerd, is doodgebeten.

Op weg naar een afspraak met een journalist van NOS Radio heeft mijn fantastische Nissan Terrano eindelijk de geest gegeven – op precies dezelfde plek waar ik de week daarvoor moest stoppen omdat er een wesp tussen mijn benen op de stoel was beland.

De NOS journalist kwam me ophalen, juist toen de hulpdienst arriveerde, waarna we samen naar mijn huis in het bos zijn gegaan, waar alles nog precies was zoals ik het had achtergelaten. So it’s a mess, zei mijn Ierse vriendin.

Er zijn heel veel mensen en dieren dood. Mensen die door de GNR terug werden gestuurd toen ze via de IC8 wilden vluchten. Mensen die thuis zijn gebleven, want: je laat je huis niet in de steek. Mensen die in hun auto zijn gesprongen en door het vuur werden ingehaald of ingesloten. De man van een vriendin die bij de brandweer zat. De vrouw, moeder en oom van een vriend van ons die niet op tijd weg konden. En meer mensen. Mensen uit ons dorp. Uit de omliggende dorpen. Mensen die wij persoonlijk kennen.

De helden en heldinnen van de voor 98% vrijwillige brandweer worden bejubeld. Door anderen worden ze net zo hard vervloekt. Waar waren ze? Hoe kon dit gebeuren?

Een paar dagen geleden zag ik een artikel met de titel What to do in case of a bushfire, of iets dergelijks. Interessant en nuttig. Maar je kunt nog zo veel handboeken lezen, op het moment dat er brand is, weet je niet wat de juiste beslissing is. Het vuur verspreidde zich zo snel, met zo’n 20 kilometer per uur heb ik mij laten vertellen, en het ging alle kanten op.

De omgeving is zwart verkoold en stil. Je hoort geen vogels meer, geen insecten. Alle geluiden die je normaal niet opvallen, vallen nu op door hun afwezigheid.

Vitor en zijn broer, de twee mannen die ik uit Salaborda Nova naar Vila Facaia heb gebracht, hadden hun tasjes met persoonlijke papieren in mijn auto laten liggen. Donderdag hebben we ze opgezocht en hun spullen teruggegeven, samen met een fles wijn. Vitor heeft me uitgenodigd om op zijn verjaardag te komen. Dan maakt hij bacalhau met kikkererwten en aardappelen. Tegen mijn man zei hij dat ik “muito simpática” ben.

Het gaat goed met me. Ik leef nog, ik ben niet gewond geraakt, mijn huis staat er nog en ik ben in de positie dat ik andere mensen kan helpen. Ik ben een stoer wijf, en als ik het af en toe een beetje benauwd heb, trek ik me daar niets van aan. Donderdag weer yoga. Dan neem ik wat tijd voor mezelf.

 

Storm

(januari 2013)

’t Stormt al de hele dag. De wind giert om het huis, de regen valt met bakken uit de lucht en raast door de goten. Van de stoep voor en om het huis ruisen talloze miniwatervallen. De hoge pijnbomen, eucalyptussen en mimosa’s die aan de bosrand en om het huis heen staan, zwaaien vervaarlijk wild heen en weer.

We gaan ‘s avonds uit eten. Door het beestachtig slechte weer rijden we naar het restaurant. Onderweg zien we een personenauto en een vrachtwagen staan die elkaar niet al te zachtzinnig hebben geraakt. Voor en achter de wagens staan politieauto’s en busjes met zwaailichten. Als we anderhalf uur later terug naar huis rijden, staan ze er nog steeds.

Weer thuis praten we nog wat na. Over het eten, dat dit keer niet zo lekker was als de vorige keer. Over de ongelukkige die tegen de achterkant van de vrachtwagen was gebotst. Waarschijnlijk omdat hij te dicht achterop de bumper reed, concluderen wij.

Veel Portugezen – vooral degenen met een nieuwe auto, is ons opgevallen – rijden dicht achter op de bumper van hun voorganger tot ze een gelegenheid zien om in te halen. Zo gevaarlijk. En dat in dit weer. Wat een weer, hè? Nou, zeg. Echt verschrikkelijk.

Later, als we in bed liggen, en het stil in huis is geworden, hoor ik van alles ratelen en rammelen. De wind rukt en beukt aan de luiken, en de regen blijft maar stromen.

Ik word wakker van een harde klap. Omdat ik naar de wc moet, kruip ik uit bed. Om me heen is het aardedonker. Op de tast loop ik naar de slaapkamerdeur. Bijna val ik met mijn slaperige hoofd voorover in het kledingrek dat naast de deur staat. Als ik in de gang kom, snap ik waarom het zo donker is: de lantaarnpaal die langs de weg staat, brandt niet. Weer terug in de slaapkamer zie ik dat de wekker ook uit is. De stroom is uitgevallen. Morgenochtend lossen we het wel op, denk ik. Ik ga weer lekker slapen.

De volgende ochtend sta ik beneden in de koude keuken. Gelukkig hebben we centrale verwarming die door een houtkachel wordt gestookt. En het fornuis en de oven werken op gas. Dus maak ik de houtkachel aan, en zet ik op de ouderwetse manier koffie. Ik kook water in de fluitketel, en schenk het kokend water op de koffie in het filter.

Mijn man en mijn Padrasto zijn voor geen kleintje vervaard. Er wordt een lawaaierige stinkende generator in de bijkeuken gezet. Niet veel later is de ijskast weer ingeschakeld, en kan ik mijn laptop opladen. Ik ben dolblij, want ik moet vandaag nog werken.

In het bos is het gevaarlijk, zegt mijn man die met de honden is gaan lopen. Overal liggen omgevallen bomen, en de takken vliegen in het rond. Op straat is het een chaos. De weg die langs ons huis het dorp in loopt, wordt versperd door bomen die op de weg liggen, en er ligt ook een gebroken elektriciteitskabel.

We kunnen niet warm douchen, geen drinkwater oppompen, niet internetten en we weten niet of we het dorp uit kunnen. Voorlopig blijven we binnen. De storm is nog niet afgelopen.

Als ik klaar ben met werken, sloof ik me uit op de crosstrainer en oefen ik wat Zumbachoreografieën. Een klein uur later sta ik bezweet en rillend in m’n blootje in de badkamer om me te wassen. Er komt geen water uit de kraan…

In het flesje dat naast m’n bed staat, zit nog wat water. Nadat ik m’n tanden heb gepoetst, maak ik een stuk olijfzeep nat en smeer m’n gezicht, oksels, edele delen en voeten in. Dan doe ik water op een washandje en poets de zeep weer weg. Nog een beetje water erop voor m’n buik en schouders… Zo! Met tweehonderd milliliter water m’n hele lijf gewassen.

De hele dag blijft het schemerdonker. Buiten rijdt de brandweer af en aan om de bomen die op straat liggen weg te halen. Waarschijnlijk duurt het nog een paar dagen voordat de elektriciteit weer is aangesloten, want de kabels zijn op meerdere plekken door omgewaaide bomen beschadigd. Inmiddels kunnen we ook niet meer bellen: de zendmast is ermee opgehouden. Als we met behulp van de generator even de televisie aan hebben, zien we op het journaal dat de storm in heel Portugal schade en chaos heeft veroorzaakt. In veel delen van het land is geen elektriciteit.

Binnen is het gezellig. De plafondlamp in de keuken brandt, we hebben kaarsen aangestoken, en het is warm. We hebben genoeg flessen drinkwater tot we morgen naar de supermarkt kunnen, en de wc’s spoelen we door met water uit het zwembad.

Met een glas rode wijn proosten we op een goede afloop. Net als de Portugezen zeggen wij nu ook: bespaar water, drink wijn.

Dit blog verscheen eerder op Frontaalnaakt.nl

Hollandse tradities

(januari 2013)

De jaarwisseling van 2012 naar 2013 was niet onze eerste jaarwisseling in Portugal, maar wel de eerste in ons nieuwe thuisland. Wij vierden de komst van het nieuwe jaar bij mijn moeder (Quilermina) en stiefvader (padrasto) thuis.

Op oudejaarsdag stond Quilermina al om half tien ’s morgens in de keuken beslag te maken voor de oliebollen. Toen ik opmerkte dat ze nog de hele dag de tijd had, riep ze: “Het moet een úúr rijzen!” Daarnaast moesten er bananen- en appelflappenbeslag, maaltijdsalades, soep en een hartige taart worden gemaakt.

“Voordat Collebeer komt, wil ik alles klaar hebben.” Collebeer is het koosnaampje van mijn jongste zus. Hoewel de verwachte aankomsttijd van zus en gezin pas rond half acht ’s avonds was, stond ik even later in mijn pyjama uien en tomaten te snijden voor de tonijnsalade. Zodra ik mijn plichten in de keuken had vervuld, was het mijn taak om de badkamer voor de gasten schoon te maken en de benedenverdieping te stofzuigen.

Ondertussen waren onze mannen buiten het huis druk bezig met opruimen. Ze hadden de dagen ervoor aan hun motoren geknutseld, hout gehakt, en in het bos aan onze blokhut-in-gestage-wording gewerkt. In en om de houtkelder, het gereedschapshok, bijkeuken en bergingen was het dan ook een enorme puinhoop geworden.

Twee uur later was ik klaar met al mijn taken, en kwam ik gedoucht en aangekleed beneden, waar Quilermina al een heel eind was met bakken. Negentig oliebollen lagen in de schalen te pronken! Net als ik was Ronald, mijn man, ook klaar met opruimen. Als beloning kregen we ieder twee oliebollen. En buiten scheen de zon! Het was heerlijk zacht winterweer, dus gingen we samen met de vijf honden naar buiten om een wandeling in het bos te maken. Bas, de hond van Quilermina en padrasto, liep zoals gewoonlijk mee naar het eind van de tuin, om vervolgens rechtsomkeert te maken. Als Quilermina niet meegaat, gaat hij ook niet.

De rest van de middag werd doorgebracht met lanterfanten, lezen en internetten. De energie die we met al het harde werken van die ochtend hadden verbruikt, vulden we weer aan met oliebollen, flappen en wijn.

Om half zes ’s avonds kregen we bericht van Collebeer dat ze samen met man en baby veilig in Lissabon was geland. Ze gingen op zoek naar het autoverhuurbedrijf. Een week voordat ze hier naartoe kwamen, hadden ze een huurauto geregeld en betaald bij een verhuurbedrijf dat de dag erna failliet ging. Per sms hield Collebeer ons de volgende uren op de hoogte van hun vorderingen. Na een half uur gesteggel met een vervelend heerschap over de veranderde en absurd hoge prijs van de huurauto, kwamen ze onze kant op rijden. Vanaf Lissabon kost het twee uur om met de auto in ons dorp te komen. Daarom besloten wij alvast wat te eten, want na al die oliebollen hadden we trek in een normale maaltijd. We aten tonijn- en aardappelsalade, met broodjes, kaas en paté, met daarbij uiteraard de nodige wijn.

Intussen was het gaan regenen, en begon Quilermina zich zorgen te maken. In het donker is het zicht op de weg in Portugal niet geweldig. Er staan nauwelijks lantaarnpalen langs de binnenwegen, en vooral in midden Portugal zijn er veel heuvels, bochten en dorpjes waar je doorheen moet . Op je GPS kun je ook niet echt vertrouwen, want op veel plekken worden nieuwe wegen en knooppunten aangelegd.

Nadat ze anderhalf uur onderweg waren, belde Collebeer dat de weg zomaar was “opgehouden”. De brede nieuwe A-weg waar ze door de GPS naartoe waren gestuurd, was nog niet af. Er stond een groot kruis op de weg en de afrit leidde naar een N-weg die zelfs padrasto onbekend in de oren klonk. Met behulp van Google Maps konden de juiste aanwijzingen worden gegeven, en om tien uur kwamen ze eindelijk veilig en wel aan rijden. Waar zouden we zijn zonder internet en de mobiele telefoon?

Toen moest er weer worden gegeten – courgettesoep, hartige taart, salades en brood, en oliebollen en appelflappen. En er moest gedronken worden. En geproost op het nieuwe jaar met Portugese mousserende wijn die ongelooflijk lekker was: Fita Dourada.

In Portugal wenst iedereen elkaar in de periode rond de jaarwisseling natuurlijk een “bom ano novo”. Iemand heeft me verteld dat het traditie is om elkaar met een prei op het hoofd te slaan teneinde de boze geesten te verjagen. Jammer genoeg hadden we de prei in de hartige taart verwerkt. In tegenstelling tot in Nederland wordt er in Portugal gelukkig nauwelijks tot geen vuurwerk afgestoken. Ik heb tot nu toe nog niet één knal gehoord. En de Nieuwjaarsduik die in Nederland elk jaar weer wordt georganiseerd en zelfs op televisie wordt uitgezonden, is hier onbekend. *

Omdat we sommige Hollandse tradities, zoals het eten van oliebollen, in ere willen houden, stelde ik voor dat we de Nieuwjaarsduik hier in Portugal zouden introduceren. Vanochtend zijn Quilermina en ik dan ook in het bar koude water van het zwembad gesprongen.

Na het zien van de foto’s – de foto’s die jullie niet te zien krijgen – heb ik ook nog een goed voornemen voor dit nieuwe jaar: minder eten en meer sporten.

* Ook in Portugal wordt de nieuwjaarsduik gehouden, maar uiteraard alleen aan de kust.

Dit blog verscheen eerder op Frontaalnaakt.nl

De Belgische markt

Elke zondag is er markt in het naastgelegen dorp. De markt wordt gehouden in een betonnen loods, die jarenlang leeg heeft gestaan, en wordt georganiseerd door een Belgisch echtpaar dat bij ons in het dorp woont. Iedereen noemt het dan ook “de Belgische markt”.

De Belg heeft een vitrine met etenswaren, een koffiebar en tafeltjes en stoeltjes neergezet. Iedere week bereidt hij een lunchgerecht. Voor een paar euro eet je bijvoorbeeld een kom pompoensoep met brood en kaas. Of een heel stokbrood met warm vlees en saus.

Een hoek achterin de loods wordt ingenomen door rekken met tweedehands kleding. Zit er iets van je gading bij, dan mag je het gratis meenemen. Er staan ook dozen vol met video’s en dvd’s die je tegen je eigen video’s en dvd’s kunt ruilen. En als je niets te ruilen hebt, wordt er ook niet moeilijk gedaan. Je brengt ze een volgende keer gewoon weer terug. We hebben al heel wat B-films op video van abominabele kwaliteit geleend. En weer teruggebracht.

Iedereen die dat wil, kan gratis een tafel op de markt reserveren om daar zijn/haar waren uit te stallen. Een aantal tafels is elke week door dezelfde mensen bezet.

Er staat een Duitse vrouw, soms vergezeld door haar dochter en echtgenoot. Zij verkoopt zelfgebakken brood en taart, en Aleppo zeep. Soms liggen er tussen de zeepjes en het brood ook gereedschapsets, tangen of messen – ik vermoed van degelijk Duitse makelij, want ze zijn behoorlijk prijzig. Iedere keer als ik op de markt kom, spreekt ze mij aan en begint ze enthousiast over de bijzondere eigenschappen van haar zeep te vertellen. Telkens weer begint ze in het Engels, om na een paar zinnen te vragen of ik ook Duits spreek. En telkens weer antwoord ik bevestigend, waarna ze overdreven opgelucht ademhaalt en op het Duits overgaat.

Naast de ingang, schuin tegenover de bar, staat een vrouw die ook oorspronkelijk uit Duitsland komt. Op haar tafel staan manden met biologisch verbouwde seizoengroenten. Verder verkoopt ze onder andere zelfgemaakte geitenkaas met verschillende kruiden, olijfolie, tapenade, cakejes en roggebrood. Op een schaal liggen kleine vegetarische hapjes voor wie er maar trek heeft.

Dan is er nog een Schot die spulletjes aanbiedt die in Nederland op een gemiddelde Koninginnedag voor de vuilnisman achterblijven, zoals een geel met groen glazen object in de vorm van een vis. Of een oranje plastic asbak.

De Tsjechische vrouw naast hem verkoopt gigantische potten honing en bijenpollen. Een schare creatieve Engelse dames zit gezellig naast elkaar met gedecoreerde kussentjes en dekens, knuffelbeesten, schilderijen en tweedehands boeken. En een Portugees die mij aan Catweazle doet denken, verkoopt van alles en nog wat: van middeleeuws uitziende verroeste werktuigen en gereedschappen, tot half vergane bijbels, kapotte sieraden, een kinderzitje, en ga zo maar door.

Het publiek dat naar de markt komt, is net zo gevarieerd als de verkopers en hun waren. De eerste zomers en winters dat ik de markt bezocht, toen ik alleen vakanties in Portugal doorbracht, kwamen er vooral Engelsen, Duitsers en Nederlanders. Tegenwoordig komen er gelukkig ook Portugezen.

Voor de meeste marktlieden en bezoekers is de markt voornamelijk een trefpunt waar je gezellig bij elkaar kunt zijn en nieuwe mensen kunt ontmoeten.

Afgelopen zondag had ik een gesprekje met een Portugees die vijfendertig jaar in Nederland heeft gewerkt en gewoond. Ik heb lol gemaakt met de Engelse creatieve dames (en een met de hand gemaakte deken gekocht), met een Portugese en een Nederlandse kennis staan kletsen, en kennisgemaakt met een Belgische vrouw die in hetzelfde dorp als wij bleek te wonen.

Om een uur of twaalf werd het echt druk en gezellig. Verschillende eet- en drinkwaren werden buiten op en in een kampvuur klaargemaakt en op de tafeltjes gezet: oliebolletjes met honing, caldo verde (koolsoep) met naar wens chorizo erbij, krentenbrood, hete gepofte kastanjes en warme wijn. Alles gratis en voor niks.

Een Portugese jongeman en een Engelsman speelden liedjes van Bob Dylan op hun gitaar, en werden later afgelost door vier Portugezen die liedjes zongen over vrouwen, wijn en saudade, begeleid door een triangel en trekharmonica.

Eigenlijk is de markt om één uur afgelopen, maar het was al twee uur toen we terug naar huis liepen. Aanstaande zondag gaan we weer.

Wijn en bijen

Het dorp in Portugal waar wij op dit moment wonen, bestaat uit twee delen: een oud en een nieuw deel. In het oude gedeelte van het dorp, Velha (oud) of ook wel Baixo (beneden/laag) genoemd, staat een handvol huizen. De meeste van die huizen staan leeg en/of te koop en er wordt niets aan gedaan om ze bewoonbaar te houden.

Hier op het platteland zie je dat in bijna elk dorp, maar ook in de steden. Er is immers ruimte genoeg. Men bouwt een nieuw huis naast het oude huis dat niet meer wordt gebruikt en langzaam maar zeker in verval raakt.

Een aantal woningen in het dorp is nieuw of flink opgeknapt. Deze staan het grootste deel van het jaar met dichte luiken te pronken. Ze zijn het eigendom van Portugezen die in Lissabon of een andere grote stad wonen en werken, en de – vaak voormalig ouderlijke – woning als vakantiehuis gebruiken.

De zeven permanent bewoonde huizen in Velha worden voor het grootste deel door buitenlanders bewoond: Nederlanders, Belgen, Engelsen en Noren.

Het Nederlandse echtpaar dat in Velha woont, heeft een jaar of acht geleden hun huisje met een flink stuk grond aan de rand van het bos voor een luttel bedrag op de kop getikt. Er moe(s)t dan ook veel aan de woning gebeuren. De keuken is aan één kant open, maar ach, er zit een dak op, er is een watertank waar je in kunt afkoelen, en het is negen maanden van het jaar warm genoeg om buiten te leven. “Pronto de habitar” dus, zoals de makelaars hier adverteren.

Deze ondernemende mensen hebben veel werk gemaakt van de tuin, en ze verbouwen er ook hun eigen groente. Ze hebben kippen (voor de eitjes en voor de slacht) in een kippenhok, zodat de vos er niet bij kan, om het nog maar niet over wilde katten en honden te hebben. Aan de verschillende fruitbomen groeien sinaasappels, peren, appels en mandarijnen. Ook staat er een amandelboom, frambozen- en bramenstruiken, en ga zo maar door.

Van de sinaasappelbloesem wordt thee gemaakt. Olijven, groenten en vruchten worden ingemaakt. Ze maken hun eigen jam en zelfs kaas en boter. Daarnaast experimenteren ze met het wateren van hout. Het water stroomt van de watertank op het dak, naar de houtbak, naar de dompelwatertank, naar de vijver, en zo verder.

Een heel bijzondere plek. De bewoners zijn erg gastvrij, en het is er altijd beregezellig!

Vorige week werd ik uitgenodigd voor het avondeten. De gastvrouw zette kaasjes en pittige worst op tafel als voorafje, en er werd een fles wijn opengetrokken. We wilden juist een dronk uitbrengen op elkanders gezondheid, toen er plotseling een luid zoemend insect in mijn haar landde.

In paniek schoot ik overeind. Terwijl ik gilde dat er iets in m’n haar zat, danste en sprong ik wild met mijn hoofd voorover gebogen heen en weer en schudde ik met mijn haren om het beestje te bevrijden.

De gastvrouw maande mij tot kalmte. Nog steeds hoorde ik luid gezoem vlak bij mijn hoofd, en ik rilde van angst. Toch slaagde ik erin mijn paniek te onderdrukken, zodat de gastvrouw kon proberen het insect uit mijn haren los te maken. Het was een bij, constateerde ze, waarop de gastheer opmerkte dat hij hoopte dat het geen agressieve bij was.

Wat voor beest het ook was, hij was niet vriendelijk. Juist op het moment dat ik werd gestoken, gaf ik een klap op de plek waar het beest zat, waarna hij op de grond viel. Inderdaad, een bij.

Nog geen halve minuut nadat we weer waren gaan zitten, kwamen er drie bijen aangevlogen die de gastheer aanvielen. Mijn herder Herman en ik maakten twee van de bijen onschadelijk, ik sloeg met een vliegenmepper een bij van de rug van de gastheer, en Herman hapte er één uit de lucht. De derde bij was erin geslaagd onder het T-shirt van de gastheer te kruipen. Toen hij snel het shirt uittrok, zagen we de angel van de bij in de stof zitten, met de bij nog eraan vast. Hierop werd de conclusie getrokken dat de bijen inderdaad agressief waren.

Om verdere aanvaringen met de bijen te voorkomen, trokken we ons terug in de letterlijk open keuken waar de bijen ons verder gelukkig met rust lieten. Hier vertelde mijn gastheer dat hij toevallig had gezien dat die middag de honingraten uit de bijenkasten werden gehaald die zo’n dertig meter van hun huis staan. Dat gaat altijd gepaard met een hoop geschreeuw en wilde gebaren. Hoewel ze van top tot teen gehuld gaan in beschermende kleding, zijn de Portugese eigenaren zo bang voor hun eigen bijen dat ze niet rustig te werk kunnen gaan. De bijen worden daardoor agressief en blijven nog urenlang onrustig.

Toch hadden mijn Nederlandse vrienden de hele middag geen last van de bijen gehad. De normaal zo vredelievende beestjes vielen pas aan toen de wijn op tafel stond. Voor de meeste Portugezen is het namelijk heel normaal om tijdens de lunch wijn te drinken, en de bijen dachten daarom precies te weten wie hun vijand was.

(Dit blog verscheen ook op frontaalnaakt.nl)

Bombeiros

(september 2012)

Omdat ik in Portugal ben gaan wonen, en mijn Portugees, ondanks het feit dat ik een Portugese vader heb, niet vloeiend is, heb ik twee weken les genomen om de taal beter te leren beheersen. Van de lerares, een Engelse die al zo’n 12 jaar in Portugal woont, had ik de gegevens van een zekere Rebecca gekregen met de suggestie dat wij wellicht samen naar de lessen konden komen. Op de zaterdag voordat de lessen begonnen, ben ik bij Rebecca thuis geweest om kennis te maken.

Rebecca bleek een frêle Engelse dame van 70 jaar. Het uiterlijk van deze vrouw is op zijn zachtst gezegd bedrieglijk, want ze is stoer en avontuurlijk en heeft mede daardoor veel meegemaakt. Ze was advocate en woonde met haar man en zoons in Oxford. Voor haar werk als rechtsadvocaat moest ze vaak een aantal dagen aaneen in Londen werken. Daarom had ze daar een boot gekocht zodat ze daar kon overnachten. Later is ze een paar keer met die boot naar Nederland gezeild. Samen met haar man, die een tijd als diplomaat heeft gewerkt, heeft ze onder andere in Spanje, in Jordanië, en in Frankrijk gewoond.

Drie jaar geleden is haar echtgenoot overleden. Nadat ze onder andere een jaar in Thailand had doorgebracht, is ze hier in Portugal beland. Ze heeft een bouwval in het bos gekocht (!) en het door een Portugese aannemer laten verbouwen. Dat is op zich al een hele prestatie, want Portugese aannemers zijn ontzettend eigenwijs en hebben hun eigen vastomlijnde ideeën over hoe een huis moet worden gebouwd, en hoe het eruit moet komen te zien. Daarenboven spreekt ze geen Portugees, en heeft ze geen partner die haar helpt. En dat huis! Dat huis is mooi!

We kunnen het goed met elkaar vinden, Rebecca en ik. Ze is heel erg blij dat ze een “new best friend” heeft waar ze Portugees mee kan oefenen, en ze is nog veel blijer dat ik een man heb die dertig jaar als aannemer in Engeland heeft gewerkt.

Een week lang zijn Rebecca en ik elke ochtend samen naar Ansião gereden waar de cursus Portugees werd gegeven. De lessen vonden plaats in een lokaal van de plaatselijke brandweer. Brandweermannen en -vrouwen in Portugal (bombeiros) worden als helden beschouwd. Naast het bestrijden van vuur, verleent de brandweer ook hulp bij overstromingen of andere rampen, ze verlenen eerste hulp en verzorgen het ziekenvervoer. In Portugal komen dankzij de hitte en de droogte veel bosbranden voor. Hier in midden Portugal heeft het dit jaar bijvoorbeeld van april tot eind augustus slechts één avond en nacht geregend.

Portugal telt ongeveer veertigduizend bombeiros. Van de 471 brandweerkorpsen worden slechts 27 door de overheid betaald. De rest van de korpsen bestaat bijna volledig uit vrijwilligers. Van vrijwilligers wordt geëist dat ze driehonderd uur per jaar beschikbaar zijn. In ruil hiervoor betalen ze geen belasting voor gezondheidszorg. Ondanks deze minieme vergoeding, willen jonge mannen en vrouwen graag bombeiro of bombeira worden.

Dankzij de crisis die ook in Portugal huishoudt, zijn er bezuinigingen doorgevoerd waardoor dit jaar al achthonderd bombeiros zijn ontslagen. In Mora is in één jaar tijd het transport van niet-urgent zieken met negentig procent gedaald, want er is niet genoeg geld voor benzine. De regering heeft voorgesteld om de vergoeding van het ziekenvervoer aan de brandweer van 51 cent per kilometer te verlagen naar vijftien cent.

Ons als nieuwe bewoners is aangeraden om ons als donateur en lid te melden bij de vrijwillige brandweer in Pedrogão Grande, de gemeente waar we wonen. Het is belangrijk dat ze weten dat wij in het bos (gaan) wonen. Als er brand in de buurt is, komen ze je waarschuwen en eventueel evacueren.

De bombeiros in Ansião zijn al wekenlang in volle sterkte aanwezig, daarom zien ze er moe uit, vertelde onze lerares. Telkens als ik ze buiten langs het lokaal zag lopen, of als ik er een paar tegenkwam onderweg in de kazerne, heb ik ze bewonderend nagekeken. De mannen en vrouwen zijn jong, en ze zien er fit uit. En werkelijk, de een is nog mooier dan de andere!

In de afgelopen drie weken hebben we al een aantal keer een brand in de buurt gezien, en onlangs is er een brandweerman overleden tijdens zijn werk. Daar werd uiteraard in de media veel aandacht aan besteed.

Op een ochtend reed ik door een zwarte ondoorzichtige wolk van rook door het dal bij Ansião. En tijdens een van de lessen klonk de sirene, waarna debombeiros langs de ramen van het klaslokaal naar de wagens renden. De schreeuw “Trabalhar!” bezorgde mij een wee gevoel in mijn maag.

Helden zijn het.