Fires in Portugal

On Saturday afternoon, I notice a cloud of smoke from my garden in the woods near Pedrógão Grande.

I get into my car and drive up the hill, out of the forest to look for the source.

From the N2, I can see there is a fire in Escalos Fundeiros, the village that my piece of woods belongs to. It is a small fire and the fire station is only a few miles away, so it will be alright.

Driving back home, I decide to go to my mom’s house, because you never know. The day before, I already put my passport and papers in a bag, because I know the risk of fires is high at the moment.

I get my laptop, phones and chargers, and my crochet work, so I’ll have something to do. I don’t need any clothes, because I can wear something of my mom’s. Besides, I’ll be back tomorrow or the day after. Kitten in its travel basket, dogs in the car. Off we go.

It’s lovely and cool inside the house in Salaborda Nova. Unlike outside. It’s incredibly hot and there’s a strong wind. There was thunder and lightning that afternoon, and now it looks like there’s a storm coming. The dogs are panting on the tiled floor and I contemplate diving into the pool. Better not. I pour myself a glass of wine and watch a House of Cards episode on my laptop while crocheting.

At six o’clock my friend Natasha rings me. She lives in Castanheira de Pera and has a view of my village. She asks me if I’m safe, because there is a big fire in Escalos. I tell her not to worry: I’m in Salaborda.

I can see the fire from where I am, and I have taken a couple of photographs, but I’m not worried. We’ve had fires before, and the fire brigade always comes in no-time.

Fifteen minutes later another friend rings me. Michelle lives near my mom. She also knows about the fire in Escalos, and she wants to know if I’m safe. While we are talking the line goes dead. I try to ring her back and walk outside to get a better signal. That’s when I see that the woods at the back of the house are on fire. I run to the car. Come! Come on, guys! I have to go and get Harry and Texugo and lift them into the car. Luna hides underneath the car, so I have to get on my knees to lure her.

It isn’t until I have turned the car around to drive out of the village that I see that everything around me is on fire. The garden and the house on the other side of the road, the woods on either side of the road leading out of the village, next to and behind my mom’s house.

So I drive the other way, into the village. There are flames lining the road and behind the houses, and the further you go into the village, the further you go into the forest. At a small crossing, which is the widest part of the village, I see two men. How do I get out of here, I ask them. They say I have to go to Vila Facaia, because Salaborda Velha is burning as well. What are you doing here, I ask them. Get in! I don’t have to say it twice.

And then I drive back past my mom’s house into the sea of fire. It is hard to describe this, also because it is hard for me to think back to that moment.

The forest on either side of the road is burning. I cannot see where I’m going because of the thick smoke. All I can see are orange flames and burning leaves – or whatever it is – that are blowing across the road and around the car. I tell the man next to me to close the window. The road is curvy. The car hits the gully, I can see the ground burning. We almost topple over, but then the car bounces back on its four wheels. Only to hit the right side of the road, and the car topples the other way. This is it, I think.

We are going to die. We are going to die.

No, the man next to me says. He taps my shoulder. We are not going to die. Calma, calma. Devagar.

Het is right. I need to stay calm and drive more slowly. I squeeze his lower arm to thank him for his support.

It’s a miracle. We have managed to get out of the village alive! We are on the crossroads to Mosteiro and Vila Facaia. There is not as much smoke here. Every which way we look there are flames. There is a house burning on the right, on the left side of the road is a burning car.

Then I drive into Vila Facaia, where I am stuck for the next two hours.

The village is surrounded by fire. The street is full of cars. People want to drive out of the village in the direction of Adega, but they are stopped by people coming from that direction who want to escape through the other side of the village. A woman slams on the roof of my car. She yells, ajuda, ajuda! But I cannot help her. I don’t have any room left in the car.

With some difficulty I manage to turn the car around and drive back. Again I get stuck. The driver in the car in front of me wants to reverse, but there are other cars behind me. While I blast my horn and try to get the people behind me to reverse, the car in front of me reverses and drives into my car six times.

There is a parking spot around the corner near the playground. The men and I get out of the car. Nia, our youngest dog, jumps out and disappears. The vegetation next to the road is on fire as well. The smoke is suffocating, so I hide behind the building where a doctor and a nurse do consultations once a week.

I ring my husband. I am in Vila Facaia, surrounded by fires and I don’t know what to do. I will ring again when I have news. And I ring my daughter to tell her there is a fire, but I will ring her as soon as I am safe.

I see Michelle who, like me, escaped from her home with her dogs in the car. She is crying and asks me where we can go. The IC8 is closed, she tells me.

Meanwhile, I’ve lost sight of the two men who were in my car. And a minute later Michelle has gone as well.

I don’t know what to do. But I have to do something.

So I get back into my car and go right to see if I can get out of the village. I stop to talk to a few people. A man tells me to move my car. When the fire brigade comes, they have to be able to get through.

Further down the road there is enough room for me to stop. A woman is walking up and down in front of a house. I can see the hill behind her house is on fire. I suggest we hose the place down. I haven’t got any water, she says.Then there is another woman who ask me if my phone is working. She rings 112. That is when another one of my dogs escapes from the car. Harry.

After another hour I decide to drive to Adega, towards the IC8. I drive through Vila Facaia. By now, most of the cars have disappeared. I wonder where they have gone. There are flames coming from the windows of several houses, and there are cars burning on the side of the road leading to Adega.

I stop at the café in Adega where a few people have gathered. One woman is crying. Everything’s gone. Everything’s gone.

I can see that the exit to the IC8 is not closed and I ask if it has been cleared. Yes, they say, you can go to Figueiro dos Vinhos. So that’s what I do.

On either side of the IC8 the forest is burning as well. I can’t see the road. Now and again the air clears a little bit and I manage to swerve around a tree that is lying on the road. I see the temperature gauge of my car is in the red, but I cannot stop.

There is nobody else on the road. When I get to Figueiro, the flames are gone. I pass a couple of fire trucks that are going the other way.

I stop at the gas station in Avelar to catch my breath and to buy some water. I left the house without taking any water, and I am terribly thirsty. Plus, I have to clean the windshield, because it is covered in soot. I ring my mother, my husband, and my daughter to tell them I am still alive, but that our houses are probably destroyed.

The next couple of days I stayed with friends. I found Nia and Harry, talked to reporters, went to my mom’s house together with a reporter and cameraman of RTL News. I helped my friend Margarida who works with the fire brigade to track missing foreigners, and I cried for the kitten who was killed by one of the dogs from the shelter that had to be evacuated.

On my way to an appointment with a reporter of NOS Radio, my wonderful Nissan Terrano finally broke down – at exactly the same spot where I had to stop the week before because of a wasp that landed between my legs.

The reporter picked me up, just as the AA arrived. We went to my house in the woods, where everything was just as I had left it. So it’s a mess, my Irish friend says.

A lot of people and animals have died. People who were sent back by the GNR when they wanted to flee via the IC8. People who stayed home. People who jumped into their cars and were trapped by the fire. A friend’s husband who was a volunteer with the fire brigade. The wife, mother and uncle of a friend who couldn’t get away on time. And many more. People from our village. People from neighbouring villages. People we know.

The heroes and heroins of the fire brigade that consists of 98% volunteers are being cheered. They are being cursed by others. Where were they? How could this happen?

A few days ago I saw an article with the title “What to do in case of a bushfire”, or something like that. Interesting and useful. But no matter how many guidebooks you read, if there’s a fire, you don’t know what’s the right thing to do. This fire spread so quickly and it went in all directions.

The area is charred and black and quiet. You don’t hear any birds or insects. All the sounds you normally don’t notice, are now noticeable because of their absence.

Vitor and his brother, the two men I took with me from Salaborda Nova to Vila Facaia, had left their personal belongings in my car. We looked them up on Thursday to give them their bags and papers, together with a bottle of wine. Vitor invited me to his birthday party. He will make bacalhau with chickpeas and potatoes. He told my husband I am “muite simpática”.

I’m doing alright. I’m still alive, I wasn’t hurt, my house is okay and I’m in the fortunate position that I can help other people.

I’m a tough broad, and if I get a bit short of breath, I just pretend nothing’s wrong. Yoga on Thursday. I will take some me-time then.


Kaas II

Geen vlees, oké, maar kaas… Ik zou nooit zonder kaas kunnen!

Dat hoor je mensen vaak zeggen als het gesprek op veganistisch eten komt.

Kaas is heerlijk, ik ben de laatste die dat zal ontkennen. Maar als ik slechts één ding echt hoef te missen om niet meer aan de verschrikkingen van de bio-industrie mee te werken, is het opgeven van kaas een klein offer.

Inmiddels heb ik al vele vega-kazen uitgeprobeerd – gekocht of zelf gemaakt. Soms valt het mee, soms valt het tegen. En af en toe proef ik iets waar ik zo blij van word, dat ik letterlijk sta te springen in de keuken!

Dat gebeurde bijvoorbeeld met de vegan mozzarella van de vrolijke Ierse tweeling van The Happy Pear. Perfect op pizza’s of op een cracker bij de borrel.

Kort geleden ontdekte ik een recept voor een smeerbare roomkaas. Eenvoudig zelf te maken, snel klaar en nauwelijks te onderscheiden van de roomkaas die je in de supermarkt kunt kopen. Het verschil is dat het een stuk minder vet bevat. Het enige wat je nodig hebt is soja yoghurt en wat zout.

Yep, slechts twee ingrediënten.

Je doet de yoghurt in een doek in een vergiet of zeef en laat dat een nachtje in de koelkast uitlekken. Wat er in de doek overblijft is de kaas. Die doe je in een bakje, wat zout erdoor. Klaar!

Ik voeg daar nog een teen knoflook, wat peper en verse bieslook aan toe. Omdat het kan.

Jammer genoeg grijp ik hier vaak mis als ik soja yoghurt nodig heb. Soms is het wekenlang niet te krijgen. Daarom ging ik op zoek naar plan B. Zelf sojayoghurt maken. Moet kunnen. Op internet staan genoeg recepten, maar als ik woorden als “yoghurt starter” en “yoghurtmachine” zie, geef ik onmiddellijk op.

De oplossing: kaas maken van sojamelk.

Men neme 1 liter sojamelk en het sap van 1 à 2 citroenen.

Verhit de sojamelk in een pan tot het begint te borrelen. Zet het vuur uit en roer het citroensap door de melk. Doe de deksel op de pan en laat het mengsel minuut of 20 staan.

Giet het mengsel in een doek in een vergiet, en laat het vocht eruit lopen. Dat duurt niet lang, een half uurtje of zo. Dat wat in de doek overblijft is de kaas, maar dat wist je al.

Hier gaat dan nog wat zout door en natuurlijk knoflook, peper en bieslook.

Persoonlijk heeft de kaas van sojayoghurt mijn voorkeur; hij is lekker smeuïg en de smaak is niet van “normale” kruidensmeerkaas te onderscheiden. De sojamelkkaas heeft een wat korreliger structuur en smaakt een heel klein beetje naar soja. Anders. Maar anders is ook lekker.



Brand in Portugal

Zaterdagmiddag zie ik vanuit mijn tuin in het bos bij Pedrógão Grande een rookwolk. Ik stap in mijn auto en rij de berg op en het bos uit, op zoek naar de bron.Vanaf de N2 zie ik dat er in Escalos Fundeiros, het dorp waar mijn stukje bos bij hoort, brand is. Het is een  kleine brand en de brandweerkazerne bevindt zich op zo’n zes kilometer afstand, dus het zal wel loslopen.

Op de terugweg naar huis besluit ik dat ik naar het huis van mijn moeder ga, want je weet maar nooit. De vorige dag had ik al mijn paspoort en administratie in een tas gedaan, omdat op internet werd gewaarschuwd dat er groot risico op brand is. Ik pak mijn laptop, telefoons en opladers, en mijn haakwerk, dan heb ik wat te doen. Kleding heb ik niet echt nodig, want ik kan wel wat van mijn moeder aan. Trouwens, morgen of overmorgen ben ik wel weer terug. Kitten in het reismandje, honden in de auto. We gaan.

In het huis in Salaborda Nova is het heerlijk koel. In tegenstelling tot buiten. Het is ontzettend heet en het waait hard. ’s middags was er al onweer, en nu lijkt het alsof er storm op komst is. De honden liggen amechtig hijgend op de betegelde vloer en ik twijfel of ik even in het zwembad zal duiken. Het lijkt me beter van niet. Ik schenk een glas wijn in en kijk al hakend naar een aflevering van House of Cards op mijn laptop.

Om zes uur belt mijn vriendin Natasha. Ze woont in Castanheira de Pera en heeft uitzicht op mijn dorp. Ze vraagt of ik veilig ben, want er is een grote brand bij Escalos. Ik stel haar gerust: ik ben in Salaborda. Ik kan de brand zien, en heb ook een paar foto’s gemaakt, maar ik maak me geen zorgen. We hebben hier al vaker brand gehad, en de brandweer is er altijd in no-time.

Een kwartier later belt een andere vriendin. Michelle woont hier vlakbij. Ook zij weet dat er bij Escalos brand is en ze wil weten of ik veilig ben. Terwijl we praten wordt de verbinding verbroken. Ik probeer haar terug te bellen en loop naar buiten omdat ik daar beter bereik heb. Op dat moment zie ik dat het bos achter het huis in brand staat. Ik ren naar de auto. Kom! Kom, jongens, gaan jullie mee? Harry en Texugo moet ik halen en optillen, en Luna gaat onder de auto zitten, zodat ik eerst op m’n knieën moet om haar te lokken en de auto in te krijgen.

Pas als ik de auto heb gekeerd om het dorp uit te rijden zie ik dat alles om me heen in brand staat. De tuin en het huis tegenover me, het bos aan weerszijden van de weg die het dorp uit leidt, naast en achter het huis van mijn moeder. Dus rijd ik de andere kant op, het dorp in. Ook daar zie ik langs de weg en achter de huizen vlammen, en hoe verder je die kant op gaat, hoe verder je het bos in rijdt. Op een kleine kruising, het breedste stuk van het dorp, staan twee mannen. Hoe kom ik hier weg, vraag ik aan ze. Ze zeggen dat ik naar Vila Facaia moet, want ook in Salaborda Velha is brand. Wat doen jullie hier, vraag ik. Stap in! Dat laten ze zich geen twee keer zeggen.

En dan rij ik terug langs het huis van mijn moeder de vuurzee in. Het is moeilijk om dit te beschrijven, ook omdat ik het moeilijk vind om er aan terug te denken.

Aan weerszijden van de weg staat het bos in brand. Door de dichte rook kan ik de weg niet zien. Ik zie alleen oranje vuur en brandende bladeren – of wat het dan ook is – die door de lucht over de weg en om de auto heen waaien. Ik zeg tegen de man naast me dat hij het raampje dicht moet draaien. De weg is bochtig. De auto raakt in de greppel, ik zie de bosgrond branden. We dreigen om te slaan, maar dan stuitert de wagen weer op zijn vier wielen. Twee seconden later raken we de rechterberm en de auto helt nu naar de andere kant. Nu is het gebeurd, denk ik.

We gaan dood. We gaan dood. Nee, zegt de man naast me. Hij klopt op mijn schouder. We gaan niet dood. Calma, calma. Devagar. Hij heeft gelijk. Ik moet kalm blijven en langzamer rijden. Ik knijp in zijn arm om hem te bedanken voor zijn steun.

Het is een wonder. We zijn heelhuids het dorp uit gekomen! We zijn op de kruising naar Mosteiro en Vila Facaia waar de rook wat minder dik is. Overal waar we kijken en rijden is vuur. Rechts staat een huis in brand. Links staat een brandende auto. Dan rij ik Vila Facaia in, waar ik de volgende twee uur niet meer weg kom.

Het dorp is omsingeld door brand. De straat, waar maar net twee auto’s langs elkaar kunnen rijden, staat vol met auto’s. Bij het kerkplein is het een chaos. Mensen die het dorp uit willen rijden richting Adega, worden tegengehouden door mensen die vanuit die richting komen en via de andere kant van het dorp weg willen komen. Een vrouw slaat op mijn auto. Ajuda, ajuda, roept ze. Maar ik kan haar niet helpen. De auto zit vol.

Met moeite weet ik om te draaien en terug te rijden. Opnieuw kom ik vast te staan. De bestuurder van de auto voor mij wil achteruit, maar achter mij staat een file. Terwijl ik op mijn claxon druk en de mensen achter mij probeer duidelijk te maken dat ze achteruit moeten, rijdt de wagen voor mij zes keer tegen mij aan.

Bij de speeltuin om de hoek is ruimte om te parkeren. De mannen en ik stappen uit. Nia, onze jongste hond, springt uit de auto en verdwijnt. De vegetatie langs de straat waar ik sta, staat ook in brand. De rook is verstikkend, dus ik duik achter het gebouwtje waar één keer per week een huisarts en verpleegkundige spreekuur hebben.

Ik bel mijn man. Ik sta in Vila Facaia, omringd door brand, ik weet niet wat ik moet doen. Ik bel wel als ik nieuws heb. En ik bel mijn dochter om te zeggen dat er brand is, maar dat ik haar later nog bel als ik veilig ben.

Ik zie Michelle, die net als ik in haar auto met haar honden van huis is gevlucht. Ze huilt en vraagt waar we heen kunnen. De IC8 is afgesloten, zegt ze. Intussen ben ik de twee mannen die bij mij in de auto zaten uit het oog verloren. En even later is ook Michelle verdwenen.

Ik weet niet wat ik moet doen. Maar ik moet iets doen. Dus stap ik weer in de auto en rij rechtsaf om te zien of ik daar het dorp uit kan komen. Hier en daar stop ik om te praten met de mensen die op straat staan. Een man praat in zijn mobiele telefoon. Hij zegt dat ik opzij moet, want als de brandweer komt, moeten ze erlangs kunnen. Even verderop heb ik ruimte om te stoppen. Voor een huis loopt een vrouw verdwaasd heen en weer. Achter haar huis zie ik de heuvels in brand staan. Ik stel voor om de boel nat te spuiten. Ik heb geen water, zegt ze. Dan verschijnt er nog een vrouw die aan mij vraagt of mijn telefoon het doet. Ze belt 112. Intussen ontsnapt er nog een hond uit mijn auto. Harrie.

Na nog een uur ronddolen besluit ik alsnog richting Adega te rijden waar de afrit naar de IC8 is. Ik rij door Vila Facaia. Inmiddels zijn de meeste auto’s verdwenen. Waar zijn ze naartoe gegaan, vraag ik me af. Uit meerdere huizen slaan de vlammen uit de ramen, en op de iets bredere weg naar Adega staan auto’s en de bermen in brand. Ik stop bij het café in Adega waar wat mensen bij elkaar zijn gekomen. Een vrouw zit huilend te jammeren. Alles is weg. Alles is weg.

Ik zie dat de inrit naar de IC8 niet is afgesloten en vraag of de weg weer open is. Ja, zeggen ze, je kunt richting Figueiro dos Vinhos rijden. En dat doe ik.

Ook langs de IC8 staat aan weerszijden het bos in brand. Ook hier kan ik de weg niet zien. Af en toe is het zicht iets beter, en ik kan nog net op tijd om een boom heen zwenken die op het wegdek ligt. Ik zie dat de temperatuurmeter van de auto in het rood staat, maar ik kan niet stoppen. Ik mag niet stoppen.

Er is verder helemaal niemand op de weg. Ter hoogte van Figueiro is er geen vuur meer. Ik passeer een aantal brandweerauto’s die de andere kant op rijden.

In Avelar stop ik bij een benzinestation om even bij te komen en water te kopen. Ik was zonder water vertrokken, en ik heb verschrikkelijke dorst. Daarbij moet ik de voorruit van de auto schoonmaken, want die is roetzwart. Ik bel mijn moeder, mijn man, en mijn dochter om te zeggen dat ik nog leef, maar dat onze huizen zeer waarschijnlijk uitgebrand zijn.

De dagen erna heb ik bij vrienden gelogeerd. Ik heb Nia en Harrie teruggevonden, met journalisten gepraat, met een journalist en cameraman van RTL Nieuws de rit terug naar het huis van mijn moeder gemaakt. Ik heb mijn vriendin Margarida van de brandweer geholpen met het traceren van buitenlanders die vermist waren, en ik heb heel hard gehuild om de kitten die op een onbewaakte seconde door een van de honden uit het asiel dat moest worden geëvacueerd, is doodgebeten.

Op weg naar een afspraak met een journalist van NOS Radio heeft mijn fantastische Nissan Terrano eindelijk de geest gegeven – op precies dezelfde plek waar ik de week daarvoor moest stoppen omdat er een wesp tussen mijn benen op de stoel was beland.

De NOS journalist kwam me ophalen, juist toen de hulpdienst arriveerde, waarna we samen naar mijn huis in het bos zijn gegaan, waar alles nog precies was zoals ik het had achtergelaten. So it’s a mess, zei mijn Ierse vriendin.

Er zijn heel veel mensen en dieren dood. Mensen die door de GNR terug werden gestuurd toen ze via de IC8 wilden vluchten. Mensen die thuis zijn gebleven, want: je laat je huis niet in de steek. Mensen die in hun auto zijn gesprongen en door het vuur werden ingehaald of ingesloten. De man van een vriendin die bij de brandweer zat. De vrouw, moeder en oom van een vriend van ons die niet op tijd weg konden. En meer mensen. Mensen uit ons dorp. Uit de omliggende dorpen. Mensen die wij persoonlijk kennen.

De helden en heldinnen van de voor 98% vrijwillige brandweer worden bejubeld. Door anderen worden ze net zo hard vervloekt. Waar waren ze? Hoe kon dit gebeuren?

Een paar dagen geleden zag ik een artikel met de titel What to do in case of a bushfire, of iets dergelijks. Interessant en nuttig. Maar je kunt nog zo veel handboeken lezen, op het moment dat er brand is, weet je niet wat de juiste beslissing is. Het vuur verspreidde zich zo snel, met zo’n 20 kilometer per uur heb ik mij laten vertellen, en het ging alle kanten op.

De omgeving is zwart verkoold en stil. Je hoort geen vogels meer, geen insecten. Alle geluiden die je normaal niet opvallen, vallen nu op door hun afwezigheid.

Vitor en zijn broer, de twee mannen die ik uit Salaborda Nova naar Vila Facaia heb gebracht, hadden hun tasjes met persoonlijke papieren in mijn auto laten liggen. Donderdag hebben we ze opgezocht en hun spullen teruggegeven, samen met een fles wijn. Vitor heeft me uitgenodigd om op zijn verjaardag te komen. Dan maakt hij bacalhau met kikkererwten en aardappelen. Tegen mijn man zei hij dat ik “muito simpática” ben.

Het gaat goed met me. Ik leef nog, ik ben niet gewond geraakt, mijn huis staat er nog en ik ben in de positie dat ik andere mensen kan helpen. Ik ben een stoer wijf, en als ik het af en toe een beetje benauwd heb, trek ik me daar niets van aan. Donderdag weer yoga. Dan neem ik wat tijd voor mezelf.



Kaas, kaas, ik hou van kaas. ’s morgens, ’s middags, ’s avonds, ’s avonds laat voor het naar bed gaan, en tussendoor.

Kaas uit alle windstreken. Koeienkaas, geitenkaas, schapenkaas, blauw dooraderde schimmelkaas, jonge kaas, oude kaas, stinkkaas, en zelfs smeerkaas – ofschoon alleen als er niets anders is.

Er is geen kaas die ik niet lust. Met of zonder mosterd, mayo of ketchup. Op een toastje, boterham, pannenkoek of cracker. Weet je, doe maar gewoon zo. Uit het vuistje. Doe nog maar een stuk. En dit keer niet zo’n klein blokje.

Als er een Cheese Anonymous praatgroep bestond, zou ik daar zeker regelmatig komen. Hoi, ik ben Luisa, en ik ben verslaafd. Verslaafd aan kaas.

Sinds een tijdje, ik weet niet precies meer hoe lang, maar in kaastijd gemeten is het al een heel lange tijd, ben ik veganist en ik zeg je, het is moeilijk. Moeilijk, moeilijk, moeilijk.

En zwaar.

Voor mij geen kaas meer. Nooit meer. Punt. Uit. Afgelopen. Ik ben afgekickt. Oké, het was niet helemaal cold turkey, maar ik heb het nu echt uit mijn leven gebannen.

Vele mensen gingen mij voor, en net als zij wil ik een alternatief. Er bestaat vega-kaas. In Nederland kun je dat gewoon kopen, hè, mensen, tel je zegeningen! Maar hier in Portugal niet – althans niet bij mij in de buurt.

Internet bood uitkomst en een zoekopdracht leverde duizenden video’s, blogs en boeken met recepten voor veganistische kaas op.

Ik heb kaas gemaakt met cashew noten en kokosolie (zo zo), met soja melk (blegh), met het water van gekiemde quinoa (boehoe) en met bloemkool. Bloemkool? Ja, laat maar.

Optimistisch schafte ik een boek aan dat in zijn geheel aan recepten voor vega-kaas is gewijd. Daaruit heb ik de eerste, makkelijkste, basiskaas gemaakt. Eén groot fiasco. Een hoop ingrediënten die ik voor duur geld op internet moest bestellen. Een hoop gedoe. Voordat ik kaas had was ik vijf dagen verder, en het resultaat was teleurstellend.

Deze Mozzarella was wel een succes. Het smaakt in de verste verte niet naar mozzarella, maar het is wel lekker. Wij aten het met veel pesto (uiteraard zonder parmezaan) op een pizza en likten onze vingers erbij af.

Vandaag heb ik een zoveelste poging gedaan en Smoked paprika cheese gemaakt. Ik zal je zeggen, het was niet slecht. De ingrediënten zijn in elke supermarkt te koop en niet duur, het maken van de kaas neemt slechts een kwartiertje van je tijd in beslag, en je kunt het binnen een uur serveren. Ik heb wat blokjes gesneden en samen met geroosterde groenten en paddestoelen gegeten.

Zoals ik al zei: niet slecht. Helemaal niet slecht. Het enige minpuntje is dat het niet naar kaas smaakt.


Het is nog niet eens juli…

En, ja, hoor! Ik zag ‘m weer langskomen:

“Sinterklaas en Zwarte Piet zijn onderdeel van onze (Nederlandse) cultuur, dus moet Zwarte Piet blijven.”

Daar ben ik het niet mee eens. Ik zal nog een keer proberen uit te leggen waarom.

In de Nederlandse cultuur anno 2016 hoort een stereotype als Zwarte Piet niet thuis. Ik vind dat kinderen niet mogen opgroeien met het beeld van ZP. Eenieder kent wel het argument van mensen die voor behoud van ZP zijn, dat kinderen geen kleur zien, geen onderscheid maken – niet discrimineren – en niet racistisch zijn.

Kinderen maken wel degelijk onderscheid. Kinderen met bril of beugel, rood haar, kroeshaar, sproeten, één arm, kleding, overgewicht  of ondergewicht. Kies maar uit en vul maar aan.
Laten we ervan uitgaan dat kinderen inderdaad niet discrimineren. Het zou heel mooi zijn als dat zo was. Het zou nog mooier zijn als dat ook zo bleef.
Het wereldbeeld van kinderen wordt gevormd door hun ouders, televisieprogramma’s, hun speel- en klasgenootjes, enzovoort.

Die ene en laatste keer dat mijn man in mijn Zumba les voor kinderen verkleed als Zwarte Piet kwam meedansen, wisten de kinderen mij te vertellen: “Dat was geen echte, hoor, want hij was geschminkt.” Met andere woorden: een echte ZP heeft een donkerbruine huid die niet uit een potje komt.

Het is veel te makkelijk om te zeggen dat ZP deel uitmaakt van een onschuldig cultureel gebruik en dat het allemaal niet discriminerend is bedoeld.
Er zijn kinderen in Nederland aan wie ieder jaar weer in de “vrolijke” sinterklaasperiode goed duidelijk wordt gemaakt dat zij anders zijn en “er” niet bij horen. Niet alleen door de impliciete boodschap die de verschijning ZP overbrengt, maar ook door de expliciete pesterijen van kinderen en volwassenen die beter zouden kunnen en moeten weten.

En dat vind ik afschuwelijk.

Daarom vind ik dat ZP zoals hij nu is moet worden afgeschaft.
Als ZP inderdaad zwart is van het roet, laat ZP dan roetvegen op zijn gezicht hebben.

Voor mij is duidelijk dat een stereotype figuur als ZP racisme en verdeeldheid aanwakkert. Het belangrijkste argument is wat mij betreft het antwoord dat menig tegenstander van ZP naar het hoofd krijgt geslingerd: Als het je niet bevalt, rot je maar op naar je eigen land.

Trouwens, die al eeuwen geleden overleden vieze oude katholieke bisschop mag van mij ook worden afgeschaft.

Uit de kast

Al jaren let ik op wat ik eet. Niet om af te vallen, hoewel dat tot zeker tot mijn dertigste wel het geval was, maar uit milieu- en gezondheidsoverwegingen. Ik eet zo min mogelijk (half)fabrikaten en ik lees de informatie op verpakkingen, want E-nummers en dingen als palmolie zijn de duivel, dat weet iedereen.

Vier maanden geleden ben ik vegetarisch gaan eten. Dat hang ik niet aan de grote klok, hoor. Tot vandaag dan in dit blog. Ik ben wie ik ben, ik doe wat mij goeddunkt en wat ik wil. Ik ben vegetariër geworden, omdat ik de bioindustrie verafschuw. Ik wil niet meewerken aan de marteling waar miljoenen dieren dagelijks aan blootstaan. Een marteling die door mensen overal ter wereld wordt uitgevoerd. Zoals je kunt zien in deze videoViewer discretion advised. Oftewel: niet geschikt voor teerhartige zieltjes.

Eigenlijk wil ik veganist zijn, want melk, boter, yoghurt en kaas zijn producten van diezelfde bio-industrie. Ook zou ik leer en wol moeten afzweren. In de praktijk blijkt dat echter niet zo eenvoudig. Ik wil wel, maar soms kan het niet. Nu ik dit opschrijf, besef ik dat het wel kan. Het is alleen lastig.

Angstige stier

Je moet anders gaan koken, want je kunt niet zomaar vlees of vis uit je voeding schrappen. Mensen die mij kennen, weten dat ik koken haat – omdat ik het een opgave vind om elke dag weer iets te moeten verzinnen. En het kost veel meer tijd om het klaar te maken dan om het op te eten.

Daarnaast moet je andere dingen inkopen. En mensen die mij kennen, weten dat ik boodschappen doen vreselijk vind. En die andere dingen zijn vaak duur(der), meestal omdat er nu eenmaal minder vraag naar is.

Daarbij woon ik op het platteland in Portugal, waar het grootste deel van de bewoners een hond aan de ketting heeft staan – een hond die dag en nacht, het hele jaar door, alleen is, buiten leeft en geen aandacht krijgt. Waar men een varken in een schuurtje achterin de tuin heeft – een varken dat altijd alleen is, nooit buiten komt, en geen daglicht te zien krijgt, behalve als de deur even opengaat als het voedertijd is. Waar men voor amusement van het publiek – gesteund door politici en uitgezonden op televisie – nog steeds een verwarde angstige stier in een arena door nationale ‘helden’ laat kwellen en opjagen en pesten.

Biologische boeren

In de supermarkt is het dus vaak zoeken naar iets wat ze niet hebben, en in de meeste restaurants hebben ze nog nooit van vegetariërs gehoord. Een omelet dan maar. Met kaas. Veganisme? Wat is dat voor vies woord?

Natuurlijk zijn er in de steden wel restaurants of andere eetgelegenheden waar vegetarische gerechten op het menu staan, net zoals er in Portugal ook biologische boeren zijn, maar in mijn omgeving heb ik ze (nog) niet gevonden. Behalve mijn buurvrouw, wier kippen overdag door haar enorme tuin scharrelen en van wie ik eieren en af en toe een kip krijg.

Koken is leuker

In de afgelopen drie maanden, waarin ik zo veel mogelijk een veganistisch dieet heb gevolgd, ben ik vijf kilo afgevallen. Zomaar. Niks voor gedaan. Alleen zo min mogelijk dieren (dus ook geen vis) of dierlijke producten zoals kaas en melk geconsumeerd.

Koken is tot mijn verrassing leuker geworden. Het is een uitdaging en ook een avontuur gebleken om allerlei andere voedingsmiddelen en vleesvervangers te ontdekken. Zo had ik bijvoorbeeld nog nooit van aquafaba gehoord, en ik vind sojaburgers nu zo fantasieloos!

Eten is een belangrijk onderdeel van het leven. Niet alleen maar noodzaak. Lekker eten is genieten. In je eentje fijn voor de televisie of met een boek, of met je geliefde, je familie en of vrienden. Het bereiden van dat eten zou geen saai dagelijks terugkerend corvee moeten zijn.

Doorgefokt vlees

Als mensen mij vragen hoe ik toch zo slank blijf, en dat op mijn leeftijd(!), antwoordde ik tot voor kort: genen en Zumba. Nu voeg ik daaraan toe: en geen vlees eten.

Maar wat eet je dan, vraagt men belangstellend. Er wordt geknikt, en voordat ik ben uitgesproken, komt het weerwoord. “Ja, inderdaad, verschrikkelijk. Maar… ik zou nooit zonder vlees kunnen”; “Mijn man lust alleen vlees en aardappelen”; “Het is zo ingewikkeld”. En men komt met argumenten die ik zelf ook al gaf: het is ingewikkeld, duur, lastig… En men is bezorgd om de gezondheid. Om mijn gezondheid, natuurlijk. Niet die van zichzelf. Want geen vlees eten is ongezond, denkt men.

Vlees is niet per se gezond. Het doorgefokte vlees, vol hormonen en antibiotica, het bewerkte vlees, het vlees dat het overgrote deel van de mensheid in veel te grote hoeveelheden tot zich neemt, is niet gezond. De Wereldgezondheidsorganisatie heeft vleeswaren aan de lijst van kankerverwekkende stoffen toegevoegd, en tal van onderzoeken hebben uitgewezen dat de moderne (westerse) mens verkeerde voeding tot zich neemt. Google gerust nog maar wat.

Werkende mens

Iedereen heeft wel een buurman of familielid dat bijna honderd is geworden terwijl hij/zij alles deed wat god-of-wie-dan-ook heeft verboden. Volgens mij heb ik alle argumenten die er te verzinnen zijn al eens gehoord.

Maar tijd… tijd is toch wel het voornaamste waar de gemiddelde werkende mens te kort aan heeft. Geen tijd om “dat allemaal uit te zoeken, om uren in de keuken te staan”. Men heeft immers “wel wat beters te doen”. In Nederland kun je boodschappen thuis laten bezorgen, mensen! In bijna elk gehucht is wel een eco-winkel te vinden. En als je vlees niet wilt missen, kun je naar de biologische slager.

Zoete lekkernij

Soms reageert iemand bijna vijandig of met afkeer. Het leek wel kots, was een reactie op een foto op Facebook van een zoete lekkernij die ik aan het bereiden was. Eh… Deeg van kikkererwten met cranberries en chocolade ziet eruit als kots? Een bak met gehakt wel eens goed bekeken? Laat ik verder maar niet uitweiden.

Natuurlijk zijn vega’s geen verdwaasde goeddoeners die met bomen knuffelen, er ongezond uitzien, geitenwollen sokken en sandalen dragen, uit hun mond stinken en verder sowieso gewoon helemaal van het padje zijn. En we proberen onze vleesetende mede-aardbewoners geen schuldgevoel aan te praten. Nou, ja, in ieder geval niet allemaal.

Deze wannabe vegetariër/veganist probeert gewoon haar kleine beetje aan een betere wereld bij te dragen.

(Dit blog verscheen eerder op

Oh, Murphy… I (English)

Seven years ago, I went to a Zumba@ class for the first time. Six years ago, I became a Zumba Instructor. This year, I finally attended the yearly ZIN (Zumba Instructor Network) Convention in Orlando…

A few seasoned conventiongoers have made a page on Facebook. I become a member and I also try to find out as much as I can about the convention on the forum. Someone has fabricated a wonderful Excel file to put in your first, second and third choices of workshops and sessions, so you will not have to panic if the session of your choice is not available anymore.

A lot of rumours are going around, but it is not clear when the registration page for the convention will go online. It is clear, though, that you have to be quick. Some sessions (or rather Zumba Education Specialists) are so popular that all places are taken within fifteen minutes.

On the day that registration opens , I am at my computer at eleven am. When it finally does open at five in the afternoon, of course the website goes down in no-time, right when I have filled in all my sessions except one. That is what happens when hundreds of Zumba instructors (there were about seven thousand instructors present at the convention) want to register at the same time.

In the end I manage to get into all the workshops that I put on my spreadsheet.

When I want to pay for my registration, I find that the money I put in my virtual credit card has not arrived yet.

Murphy’s Law: Anything that can go wrong, will.