Meditation is the act of giving your attention – being mindful – to only one thing.

A yoga asana practice, for example, is meditation in motion, where you focus on your breath and keeping a calm and steady mind during – sometimes challenging – asanas (poses) and the transitions between the asanas.

When we talk about meditation, we actually talk about concentration. You concentrate on one thing, for example the breath, in order to achieve a mentally clear and emotionally calm state.

Classical meditation can be quite challenging. You want to find a comfortable seated position in which you can stay motionless for 5 minutes or more.

Now that in itself is hard enough. Many people find it almost impossible to just sit and do absolutely nothing. In this world we live in we are used to being bombarded constantly with all kinds of impressions, sounds and images. And whenever we have a silent moment, we turn to our smartphone or television for distraction. It is only when we sleep that we are free from stimuli, until the alarm clock sounds the beginning of another busy day.

And then suddenly you are supposed to concentrate on your breath and not think about anything?

I have heard people say: “But I cannot stop thinking!”

Of course you cannot stop thinking. Meditating is not about trying to stop your thoughts, but about not engaging with, responding or reacting to your thoughts. Whenever a thought comes up, you try to only observe it as if from a distance. You try to let go of anything and everything that might distract you from concentrating.

You may think this sounds like hard work and wonder why you should even try all this sitting still and doing nothing and concentrating on your breath.

Well, it has been proven that practising meditation comes with many benefits for your mental and physical health.

It balances the nervous system and helps you deal with stress. It helps you regulate your emotions. By meditating you also influence and change your brainwaves.

You must know that your brain is a powerful tool. Your brain’s mindset has great influence on your physical and mental wellbeing.

Meditation helps you to control your emotions and your mind. When you have (more) control of your mind, you have more control of your life. You become calmer, decrease the risk of cardiovascular disease, increase your life span and the overall quality of your life.

Like most things in life, it takes practise to learn how to meditate.

Practise concentration and meditation will come.

Summer Solstice

Sunday, June 21, is the longest day of the year 2020.

On this day, the sun, the moon and the earth are in perfect alignment, creating an eclipse in some parts of the world.

The longest day of the year – the Summer Solstice – always occurs between June 20 and June 22, but the precise time shifts each year.

Solstice means: the sun standing stil. The Sun’s position in the sky at noon, does not change much during the days before, on and after the solstice.

For hundreds of years, cultures and people around the world have held celebrations during the solstice.

For many people the Summer Solstice marks a turning point in their life, as it marks the start of the summer season after spring.

In India, it is custom to honour the longest day of the year, by organizing yoga sessions to pay homage to the Sun God Surya.

Yoga is performed to gain strength, love, and happiness, and to correct past wrongdoings.

June 21 is also International Yoga Day!

If you missed my Summer Solstice meditation event, you can listen to the recording of the Summer Solstice meditation here.

Make sure you are in a room or area where you can sit comfortably, quietly and undisturbed, alone or together with other people, for 20 minutes.

Just Breathe!

Breathing is easy, right? It happens naturally and automatically.

But to some people, “just breathe” may sound easier than it is.

If you are anxious, if you have a cold or a respiratory disease or feel short of breath, breathing can be challenging.

Some people start taking big breaths to try and get more oxygen in and to get rid of the tight feeling in their chest and body.

Others start breathing faster.

Taking big breaths or breathing faster, though, is counterproductive.

When you take big breaths, you breathe out too much carbon dioxide. This causes blood vessels to constrict and reduces blood flow. As a consequence you get less oxygen!

When you breathe fast, you activate the sympathetic nervous system that makes your body go into fight or flight mode. This will make you (more) anxious!

What you should be doing is LSD!

No, not the drug…

You should practice Long, Slow, Diaphragmatic breathing.

But it is hard to slow down your breath when you are feeling breathless.

To get your breathing under control and train this LSD breathing, do the following:

Place your hands on your lower ribs.

Breathe in and out through the nose, into your belly. As you breathe in, you feel your ribs expand and coming out to the sides. As you breathe out, you feel your ribs contract and coming in again.

While continuing this diaphragmatic breathing, you practice short breath holds.

First, take an easy, normal, breath in and out through the nose.

Then stop breathing for 3, 4 or 5 slow counts.

Then take an easy breath in and out.

Again, take an easy breath in and out through the nose, and stop breathing for 3, 4 or 5 slow counts.

Do this three more times.

Don’t hold the breath for too long or you might lose control of your breathing.

Practicing this long, slow and diaphragmatic breathing, makes your breaths more efficient. The bloodflow and delivery of oxygen improves and feelings of anxiousness and short windedness will dissipate.

In my Hatha Yoga classes, we practice breathing exercises, like Kapala Bhati and Anulom Vilom.

During class, all movements and asanas (poses) are linked with the breath. Breathing calmly and evenly, while holding an asana comfortably and steadily, promotes mental and physical health.

You will feel calmer in daily life and it will become easier for you to control and come

back to your breath whenever you feel out of breath or anxious.

The Wonders of Yin Yoga

Yin Yoga

The explaining of yin yoga starts with explaining the meaning of the concepts yin and yang.

Almost everyone knows the yin and yang symbol, which is called the Tajitu.

It is made up of two halves that complement each other.

Black and white.

If yin is cold, then yang is hot. If yin is the moon, then yang is the sun. Neither is good or bad. They rely on each other and balance each other out.

The two halves are dynamic. Within yin there is some yang and vice versa.



Yin Yoga creates the perfect balance with yang excercises, like dancing, running or Vinyasa Yoga.

Yang exercises work on the sympathetic nervous system: the muscles. It encourages the body to go in fight or flight mode. In yang exercise all energy goes to the muscles because the sympathetic nervous system is activated.

In Hatha Yoga we do yin and yang poses: passive and active. Yang Yoga poses are active and all about creating opposition.

In Yin Yoga we go deeper. We surrender to the pose. We are passive, but still active. We practice mindful stretches at 80% of our capacity and hold each pose for 1 to 5 minutes. Range of motion and flexibility improve very quickly from practising Yin Yoga.

Yin Yoga stretches the connective tissues in the body. It is important to stretch these yin tissues, because it is the body’s structural system. Connective tissue is the most abundant tissue. It binds organs together and keeps them in place. Examples of connective tissue are fascia, ligaments, tendons and bones.

Yin Yoga works on the parasympathetic nervous system, the internal organs and the mind. It encourages the body and the mind to rest, digest and heal by improving the flow of chi: energy, prana or life force.


Healing in more ways than one

Yin Yoga poses work deep within the body, in connective tissues and organs where we may have stored memories and emotions, which can manifest as tension, stiffness and pain.

Not only does Yin Yoga improve the flow of chi to make physical healing possible, it also promotes loosening and release of those stored emotions.

By mindful stretching in Yin Yoga and turning our gaze inward while holding a pose, we heal ourselves in more than one way and attain more balance in our body and in our mind.

Those are the wonders of Yin Yoga.

Best Banana Bread Ever

During these past few months in Covid-19 isolation, I have been spending even more time in the kitchen than before. And I am not the only one. One of the things everybody seems to be making is Banana Bread.

I would like to share with you my recipe for the Best Banana Bread ever!

No added sugar, eggs, butter or lactose.

And no bananas! Just kidding…

My Banana Bread contains date paste instead of sugar. Date paste is lovely and sweet, and still contains all the goodness of the fruit, like fibers and vitamins.

Instead of date paste, you can of course just take a handful of dates and chop them into little pieces.

However, date paste is super easy to make.

Take one or two (or more!) handfuls of dates and soak them for 30 minutes or so in hot water that has been boiled. Drain most of the water. Then blend the dates, adding some boiled water to it if needed.

Use a couple of tablespoons of the date paste for the recipe and keep what’s left over in a container in the freezer. It will not become too hard, so you can scoop out some paste whenever you need it. You can add date paste to a bowl of yogurt or ice-cream. Or you can make more banana bread!


  • 200 grams flour – Take any flour you like. I use a mixture of wholegrain and spelt flour.
  • 1 teaspoon baking soda
  • 2 teaspoons Chinese 5-spice mix, cinnamon or other spices you like
  • 1/2 teaspoon salt
  • 125 ml non-dairy milk
  • 2 large ripe bananas
  • 1 grated apple
  • 3 tablespoons date paste
  • 2 tablespoons of nut butter*)
  • 1 teaspoon vanilla extract
  • A generous amount of nuts, chocolate, or whatever you fancy. I use walnuts and sometimes dark chocolate chips (Liddl does a good inexpensive dark chocolate that does not contain milk)

*) If you do not want to use nut butter, you can use 2 tablespoons of coconut oil


Mix the dry ingredients, including the nuts, in a big bowl.

In another bowl, mash the bananas with a fork. Then add the grated apple and all the other wet ingredients.

Add the banana mixture to the dry ingredients. Mix well with a fork. The batter should be thick, but not too dry. Add a bit more milk if needed.

Pour the batter into a baking tray, lined with baking paper, or use paper muffin cups.

Bake at 180°C for 30 minutes (20 minutes for muffins) .

Then reduce heat to 160°C and bake for another 15 minutes (10 minutes for muffins).

Take from the oven and let it cool for 10 minutes, before taking it out of the tray and placing it on a cooling rack.

Enjoy for breakfast or whenever you feel like having something sweet, with a cup of coffee, tea or hot chocolate!

Isn’t this the best banana bread ever? Let me know what you think!

Sunday Lunch

Sunday Lunch is in Engeland een belangrijke maaltijd. Op zondag is (bijna) iedereen vrij. Zondag is de dag waarop je met het gezin erop uit gaat. Wandelen, een kasteel of museum bezoeken, naar bos of dierentuin. En dan om een uur of half twee lunchen in een pub. Of bij vrienden. Of je nodigt vrienden uit.

Wij – tijdelijke bewoners in West Sussex – doen wat de Engelsen doen en gaan geregeld met onze honden wandelen in het bos en daarna lunchen in de pub. Meestal eindigen we in The Black Rabbit. Niet te laat, anders is de veganistische optie op het menu uitverkocht.

In Chichester wonen vriendinnen van ons die we in Portugal hebben ontmoet. Een aantal weken geleden waren we bij hun voor een Sunday Lunch uitgenodigd, en nu was het onze beurt om hun gastvrijheid te beantwoorden. Een traditioneel gerecht is de Sunday Roast, met aardappelen en groenten uit de oven, Yorkshire pudding, en natuurlijk vlees.

Ik maak vaak een Weekday Roast – natuurlijk zonder vlees. Er is niets makkelijker klaar te maken dan geroosterde aardappelen en groenten. Meestal neem ik nieuwe aardappelen met paddestoelen, paprika, courgette, aubergine, ui en knoflook bij. Schoonmaken, in hapklare brokken snijden, wat zout en peper en een beetje olijfolie erover sprenkelen. Half uurtje in de oven, en Bob’s your uncle!

Eigenlijk hou ik niet van koken. Dat wist je misschien al. Daarom wil ik dat mijn maaltijden makkelijk te maken zijn en niet te veel tijd vragen. Maar als er bezoek komt, wil ik best wat meer moeite doen. De beloning van het werken in de keuken en de stress om alle gerechten in de goede volgorde op tafel te krijgen, is dat de mensen aan tafel nog een keer opscheppen omdat zo lekker is!

Uiteindelijk besloot ik tot het volgende drie-gangen menu:

  • voorgerecht: portobello paddestoelen met marinara saus en pesto, ciabatta met gedroogde tomaten en knoflookolie
  • hoofdgerecht: lasagne met geroosterde groenten en béchamel saus, salade
  • nagerecht: kruimeltaart met peer, vanille ijs en caramel saus

Het voor- en hoofdgerecht had ik al eens eerder gemaakt. Eenvoudig te maken en super lekker. Het kan bijna niet misgaan. Het nagerecht was de uitdaging, want nieuw!

Het idee voor de peren kruimeltaart kreeg ik via een vriendin op Facebook. Ik heb haar beloofd dat ik het dessert zou maken en van het resultaat verslag zou doen.

En zie hier, de recepten, met – belabberde – foto’s, van onze Sunday Lunch.

Portobello Paddestoelen uit de oven

Voorgerecht voor 4 personen

  • 4 portobello paddestoelen
  • marinara saus: blik tomaten in tomatensap, 2 tenen knoflook, ca. 2 theelepels oregano, peper en zout
  • pesto: ca. 100 gram verse basilicum blaadjes, een flinke handvol pijnboompitten (je kunt ook cashews of amandelen nemen), ca. 50 gram No-Moo pikante kaas, 4 tenen knoflook, peper en zout

Maak de paddestoelen schoon, snij een stukje van de steel af, en leg de paddestoelen ondersteboven in een bakblik.

Verwarm de inhoud van het blik tomaten met fijngesneden of geperste knoflook, en de rest van de ingrediënten.

Maal de ingrediënten voor de pesto fijn in een keukenmachine totdat het een dikke pasta is geworden. Je kunt eventueel olijfolie toevoegen om het smeuïger te maken.

Schep marinara saus in de hoed van de paddestoelen met daarbovenop een flinke eetlepel (of meer!) pesto. Bak de paddestoelen 15 minuten in de oven op 180°C.

Bewaar de rest van de marinara saus voor de lasagne!

De portobello’s. Klaar om in de oven te worden gezet.

Lasagne met geroosterde groenten

Hoofdgerecht voor 4 personen

  • 1 pak lasagne bladen
  • 1 courgette, 1 aubergine, 1 punt paprika, 2 tenen knoflook, halve eetlepel olijfolie, peper en zout, oregano
  • béchamel saus: 3 eetlepels olijfolie, 3 eetlepels bloem, ca. 500 ml soja melk (of een andere plant melk), peper en zout
  • No-moo melty veganistische kaas

Maak de groenten schoon, snij ze in niet al te grote stukken en leg ze op een bakplaat. Besprenkel de groenten met olijfolie, geperste knoflook, oregano en peper en zout, en bak ze 20 minuten in de oven op 180°C.

Béchamel saus: verhit de olie in een steelpan op niet al te hoog vuur. Strooi de bloem met behulp van een zeef in de olie: roeren! Giet de melk beetje bij beetje in de pan en blijf roeren totdat het een glad mengsel is geworden. Een minuutje laten sudderen, dan de kookplaat uitzetten.

Bedek de bodem van een ovenschaal met béchamelsaus en leg daarop de eerste laag lasagne bladen. Daarop leg je een deel van de geroosterde groenten en de rest van de marinara saus die je voor de portobello’s hebt gebruikt. Vervolgens weer een laag lasagne bladen, béchamelsaus, een laag groenten, en zo voort. Eindig met lasagne bladen en béchamelsaus. Bedek de inhoud van de schaal met de veganistische kaas.

Bak de lasagne 30 tot 40 minuten in de oven op 180°C.


Peren kruimeltaart met caramel saus

Nagerecht voor 8 personen.

Enkele kanttekeningen:

Volgens Bakerita is dit recept genoeg voor 10 personen, maar dat zijn dan wel heel bescheiden porties!

In plaats van pecan noten heb ik walnoten gebruikt en in plaats van tapioca bloem heb ik gewone witte bloem gebruikt. Omdat ik desserts snel te zoet vind, heb ik de hoeveelheid kokossuiker gehalveerd. De caramel saus vond ik ook erg zoet, maar die kun je op je bord eenvoudig doseren.

De volgende keer doe ik er ook wat minder kardemom in. Ik vond de smaak overheersen.

Op het eerste gezicht vond ik het een ingewikkeld recept met veel te veel ingrediënten. Maar het viel reuze mee. De bereidingstijd voor de drie componenten was inderdaad zoals in het recept staat ongeveer 20 minuten.

Hierbij mijn aangepaste recept voor de Caramel Pear Crisp:

De basis:

6 dessert peren

1/4 cup kokos olie

2 eetlepels bloem

1 eetlepel water

2 eetlepels kokossuiker

2 eetlepels ahornsiroop

1 theelepel kaneel

1/4 theelepel kardemom

1/4 theelepel kruidnagel

1 eetlepel vanille extract

Schil de peren en leg ze in een kom.

Smelt de kokosolie in een steelpan op laag vuur, zeef de bloem erdoor en roer tot een glad mengsel. Voeg daarna al roerend de rest van de ingrediënten toe.

Giet dit mengsel over de peren en roer het goed om zodat de stukken peer gelijkmatig met het mengsel bedekt zijn.

Giet de inhoud van de kom in een bakblik.

De kruimellaag:

250 ml amandelmeel

2 eetlepels kokosmeel

1/4 theelepel kaneel

1/4 theelepel kardemom

125 ml kokosvlokken

60 ml ahornsiroop

60 ml kokosolie (zacht)

60 ml pecannoten

Doe alle ingrediënten voor de kruimellaag in een kom en roer ze met een vork door elkaar. Strooi dit mengsel over de peren in het bakblik.

Zet het bakblik in een voorverwarmde oven van 180°C en bak de peren kruimeltaart in 35-40 minuten gaar.

De saus:

125 ml cashewpasta

80 ml ahornsiroop

80 ml kokosolie (gesmolten)

Vermeng de ingrediënten voor de saus met een garde. Vlak voor het serveren maak je de saus warm (op de kookplaat of in de magnetron).

Serveer de taart met vanille ijs (bijvoorbeeld van Alpro) en de warme caramel saus.

Niet echt mooi om te zien, maar wel heerlijk van smaak!

NB: Tijdens het roosteren van de groenten voor het hoofdgerecht, heb ik het voorgerecht voorbereid zodat ik het in de oven kon zetten tegen de tijd dat we aan tafel wilden.

Vervolgens heb ik de béchamelsaus gemaakt en daarna het dessert. Terwijl dat in de oven stond, heb ik de ingrediënten van de caramel saus gemengd en de schaal met lasagne gevuld.

Fires in Portugal

On Saturday afternoon, I notice a cloud of smoke from my garden in the woods near Pedrógão Grande.

I get into my car and drive up the hill, out of the forest to look for the source.

From the N2, I can see there is a fire in Escalos Fundeiros, the village that my piece of woods belongs to. It is a small fire and the fire station is only a few miles away, so it will be alright.

Driving back home, I decide to go to my mom’s house, because you never know. The day before, I already put my passport and papers in a bag, because I know the risk of fires is high at the moment.

I get my laptop, phones and chargers, and my crochet work, so I’ll have something to do. I don’t need any clothes, because I can wear something of my mom’s. Besides, I’ll be back tomorrow or the day after. Kitten in its travel basket, dogs in the car. Off we go.

It’s lovely and cool inside the house in Salaborda Nova. Unlike outside. It’s incredibly hot and there’s a strong wind. There was thunder and lightning that afternoon, and now it looks like there’s a storm coming. The dogs are panting on the tiled floor and I contemplate diving into the pool. Better not. I pour myself a glass of wine and watch a House of Cards episode on my laptop while crocheting.

At six o’clock my friend Natasha rings me. She lives in Castanheira de Pera and has a view of my village. She asks me if I’m safe, because there is a big fire in Escalos. I tell her not to worry: I’m in Salaborda.

I can see the fire from where I am, and I have taken a couple of photographs, but I’m not worried. We’ve had fires before, and the fire brigade always comes in no-time.

Fifteen minutes later another friend rings me. Michelle lives near my mom. She also knows about the fire in Escalos, and she wants to know if I’m safe. While we are talking the line goes dead. I try to ring her back and walk outside to get a better signal. That’s when I see that the woods at the back of the house are on fire. I run to the car. Come! Come on, guys! I have to go and get Harry and Texugo and lift them into the car. Luna hides underneath the car, so I have to get on my knees to lure her.

It isn’t until I have turned the car around to drive out of the village that I see that everything around me is on fire. The garden and the house on the other side of the road, the woods on either side of the road leading out of the village, next to and behind my mom’s house.

So I drive the other way, into the village. There are flames lining the road and behind the houses, and the further you go into the village, the further you go into the forest. At a small crossing, which is the widest part of the village, I see two men. How do I get out of here, I ask them. They say I have to go to Vila Facaia, because Salaborda Velha is burning as well. What are you doing here, I ask them. Get in! I don’t have to say it twice.

And then I drive back past my mom’s house into the sea of fire. It is hard to describe this, also because it is hard for me to think back to that moment.

The forest on either side of the road is burning. I cannot see where I’m going because of the thick smoke. All I can see are orange flames and burning leaves – or whatever it is – that are blowing across the road and around the car. I tell the man next to me to close the window. The road is curvy. The car hits the gully, I can see the ground burning. We almost topple over, but then the car bounces back on its four wheels. Only to hit the right side of the road, and the car topples the other way. This is it, I think.

We are going to die. We are going to die.

No, the man next to me says. He taps my shoulder. We are not going to die. Calma, calma. Devagar.

Het is right. I need to stay calm and drive more slowly. I squeeze his lower arm to thank him for his support.

It’s a miracle. We have managed to get out of the village alive! We are on the crossroads to Mosteiro and Vila Facaia. There is not as much smoke here. Every which way we look there are flames. There is a house burning on the right, on the left side of the road is a burning car.

Then I drive into Vila Facaia, where I am stuck for the next two hours.

The village is surrounded by fire. The street is full of cars. People want to drive out of the village in the direction of Adega, but they are stopped by people coming from that direction who want to escape through the other side of the village. A woman slams on the roof of my car. She yells, ajuda, ajuda! But I cannot help her. I don’t have any room left in the car.

With some difficulty I manage to turn the car around and drive back. Again I get stuck. The driver in the car in front of me wants to reverse, but there are other cars behind me. While I blast my horn and try to get the people behind me to reverse, the car in front of me reverses and drives into my car six times.

There is a parking spot around the corner near the playground. The men and I get out of the car. Nia, our youngest dog, jumps out and disappears. The vegetation next to the road is on fire as well. The smoke is suffocating, so I hide behind the building where a doctor and a nurse do consultations once a week.

I ring my husband. I am in Vila Facaia, surrounded by fires and I don’t know what to do. I will ring again when I have news. And I ring my daughter to tell her there is a fire, but I will ring her as soon as I am safe.

I see Michelle who, like me, escaped from her home with her dogs in the car. She is crying and asks me where we can go. The IC8 is closed, she tells me.

Meanwhile, I’ve lost sight of the two men who were in my car. And a minute later Michelle has gone as well.

I don’t know what to do. But I have to do something.

So I get back into my car and go right to see if I can get out of the village. I stop to talk to a few people. A man tells me to move my car. When the fire brigade comes, they have to be able to get through.

Further down the road there is enough room for me to stop. A woman is walking up and down in front of a house. I can see the hill behind her house is on fire. I suggest we hose the place down. I haven’t got any water, she says.Then there is another woman who ask me if my phone is working. She rings 112. That is when another one of my dogs escapes from the car. Harry.

After another hour I decide to drive to Adega, towards the IC8. I drive through Vila Facaia. By now, most of the cars have disappeared. I wonder where they have gone. There are flames coming from the windows of several houses, and there are cars burning on the side of the road leading to Adega.

I stop at the café in Adega where a few people have gathered. One woman is crying. Everything’s gone. Everything’s gone.

I can see that the exit to the IC8 is not closed and I ask if it has been cleared. Yes, they say, you can go to Figueiro dos Vinhos. So that’s what I do.

On either side of the IC8 the forest is burning as well. I can’t see the road. Now and again the air clears a little bit and I manage to swerve around a tree that is lying on the road. I see the temperature gauge of my car is in the red, but I cannot stop.

There is nobody else on the road. When I get to Figueiro, the flames are gone. I pass a couple of fire trucks that are going the other way.

I stop at the gas station in Avelar to catch my breath and to buy some water. I left the house without taking any water, and I am terribly thirsty. Plus, I have to clean the windshield, because it is covered in soot. I ring my mother, my husband, and my daughter to tell them I am still alive, but that our houses are probably destroyed.

The next couple of days I stayed with friends. I found Nia and Harry, talked to reporters, went to my mom’s house together with a reporter and cameraman of RTL News. I helped my friend Margarida who works with the fire brigade to track missing foreigners, and I cried for the kitten who was killed by one of the dogs from the shelter that had to be evacuated.

On my way to an appointment with a reporter of NOS Radio, my wonderful Nissan Terrano finally broke down – at exactly the same spot where I had to stop the week before because of a wasp that landed between my legs.

The reporter picked me up, just as the AA arrived. We went to my house in the woods, where everything was just as I had left it. So it’s a mess, my Irish friend says.

A lot of people and animals have died. People who were sent back by the GNR when they wanted to flee via the IC8. People who stayed home. People who jumped into their cars and were trapped by the fire. A friend’s husband who was a volunteer with the fire brigade. The wife, mother and uncle of a friend who couldn’t get away on time. And many more. People from our village. People from neighbouring villages. People we know.

The heroes and heroins of the fire brigade that consists of 98% volunteers are being cheered. They are being cursed by others. Where were they? How could this happen?

A few days ago I saw an article with the title “What to do in case of a bushfire”, or something like that. Interesting and useful. But no matter how many guidebooks you read, if there’s a fire, you don’t know what’s the right thing to do. This fire spread so quickly and it went in all directions.

The area is charred and black and quiet. You don’t hear any birds or insects. All the sounds you normally don’t notice, are now noticeable because of their absence.

Vitor and his brother, the two men I took with me from Salaborda Nova to Vila Facaia, had left their personal belongings in my car. We looked them up on Thursday to give them their bags and papers, together with a bottle of wine. Vitor invited me to his birthday party. He will make bacalhau with chickpeas and potatoes. He told my husband I am “muite simpática”.

I’m doing alright. I’m still alive, I wasn’t hurt, my house is okay and I’m in the fortunate position that I can help other people.

I’m a tough broad, and if I get a bit short of breath, I just pretend nothing’s wrong. Yoga on Thursday. I will take some me-time then.

Kaas II

Geen vlees, oké, maar kaas… Ik zou nooit zonder kaas kunnen!

Dat hoor je mensen vaak zeggen als het gesprek op veganistisch eten komt.

Kaas is heerlijk, ik ben de laatste die dat zal ontkennen. Maar als ik slechts één ding echt hoef te missen om niet meer aan de verschrikkingen van de bio-industrie mee te werken, is het opgeven van kaas een klein offer.

Inmiddels heb ik al vele vega-kazen uitgeprobeerd – gekocht of zelf gemaakt. Soms valt het mee, soms valt het tegen. En af en toe proef ik iets waar ik zo blij van word, dat ik letterlijk sta te springen in de keuken!

Dat gebeurde bijvoorbeeld met de vegan mozzarella van de vrolijke Ierse tweeling van The Happy Pear. Perfect op pizza’s of op een cracker bij de borrel.

Kort geleden ontdekte ik een recept voor een smeerbare roomkaas. Eenvoudig zelf te maken, snel klaar en nauwelijks te onderscheiden van de roomkaas die je in de supermarkt kunt kopen. Het verschil is dat het een stuk minder vet bevat. Het enige wat je nodig hebt is soja yoghurt en wat zout.

Yep, slechts twee ingrediënten.

Je doet de yoghurt in een doek in een vergiet of zeef en laat dat een nachtje in de koelkast uitlekken. Wat er in de doek overblijft is de kaas. Die doe je in een bakje, wat zout erdoor. Klaar!

Ik voeg daar nog een teen knoflook, wat peper en verse bieslook aan toe. Omdat het kan.

Jammer genoeg grijp ik hier vaak mis als ik soja yoghurt nodig heb. Soms is het wekenlang niet te krijgen. Daarom ging ik op zoek naar plan B. Zelf sojayoghurt maken. Moet kunnen. Op internet staan genoeg recepten, maar als ik woorden als “yoghurt starter” en “yoghurtmachine” zie, geef ik onmiddellijk op.

De oplossing: kaas maken van sojamelk.

Men neme 1 liter sojamelk en het sap van 1 à 2 citroenen.

Verhit de sojamelk in een pan tot het begint te borrelen. Zet het vuur uit en roer het citroensap door de melk. Doe de deksel op de pan en laat het mengsel minuut of 20 staan.

Giet het mengsel in een doek in een vergiet, en laat het vocht eruit lopen. Dat duurt niet lang, een half uurtje of zo. Dat wat in de doek overblijft is de kaas, maar dat wist je al.

Hier gaat dan nog wat zout door en natuurlijk knoflook, peper en bieslook.

Persoonlijk heeft de kaas van sojayoghurt mijn voorkeur; hij is lekker smeuïg en de smaak is niet van “normale” kruidensmeerkaas te onderscheiden. De sojamelkkaas heeft een wat korreliger structuur en smaakt een heel klein beetje naar soja. Anders. Maar anders is ook lekker.



Brand in Portugal

Zaterdagmiddag zie ik vanuit mijn tuin in het bos bij Pedrógão Grande een rookwolk. Ik stap in mijn auto en rij de berg op en het bos uit, op zoek naar de bron.Vanaf de N2 zie ik dat er in Escalos Fundeiros, het dorp waar mijn stukje bos bij hoort, brand is. Het is een  kleine brand en de brandweerkazerne bevindt zich op zo’n zes kilometer afstand, dus het zal wel loslopen.

Op de terugweg naar huis besluit ik dat ik naar het huis van mijn moeder ga, want je weet maar nooit. De vorige dag had ik al mijn paspoort en administratie in een tas gedaan, omdat op internet werd gewaarschuwd dat er groot risico op brand is. Ik pak mijn laptop, telefoons en opladers, en mijn haakwerk, dan heb ik wat te doen. Kleding heb ik niet echt nodig, want ik kan wel wat van mijn moeder aan. Trouwens, morgen of overmorgen ben ik wel weer terug. Kitten in het reismandje, honden in de auto. We gaan.

In het huis in Salaborda Nova is het heerlijk koel. In tegenstelling tot buiten. Het is ontzettend heet en het waait hard. ’s middags was er al onweer, en nu lijkt het alsof er storm op komst is. De honden liggen amechtig hijgend op de betegelde vloer en ik twijfel of ik even in het zwembad zal duiken. Het lijkt me beter van niet. Ik schenk een glas wijn in en kijk al hakend naar een aflevering van House of Cards op mijn laptop.

Om zes uur belt mijn vriendin Natasha. Ze woont in Castanheira de Pera en heeft uitzicht op mijn dorp. Ze vraagt of ik veilig ben, want er is een grote brand bij Escalos. Ik stel haar gerust: ik ben in Salaborda. Ik kan de brand zien, en heb ook een paar foto’s gemaakt, maar ik maak me geen zorgen. We hebben hier al vaker brand gehad, en de brandweer is er altijd in no-time.

Een kwartier later belt een andere vriendin. Michelle woont hier vlakbij. Ook zij weet dat er bij Escalos brand is en ze wil weten of ik veilig ben. Terwijl we praten wordt de verbinding verbroken. Ik probeer haar terug te bellen en loop naar buiten omdat ik daar beter bereik heb. Op dat moment zie ik dat het bos achter het huis in brand staat. Ik ren naar de auto. Kom! Kom, jongens, gaan jullie mee? Harry en Texugo moet ik halen en optillen, en Luna gaat onder de auto zitten, zodat ik eerst op m’n knieën moet om haar te lokken en de auto in te krijgen.

Pas als ik de auto heb gekeerd om het dorp uit te rijden zie ik dat alles om me heen in brand staat. De tuin en het huis tegenover me, het bos aan weerszijden van de weg die het dorp uit leidt, naast en achter het huis van mijn moeder. Dus rijd ik de andere kant op, het dorp in. Ook daar zie ik langs de weg en achter de huizen vlammen, en hoe verder je die kant op gaat, hoe verder je het bos in rijdt. Op een kleine kruising, het breedste stuk van het dorp, staan twee mannen. Hoe kom ik hier weg, vraag ik aan ze. Ze zeggen dat ik naar Vila Facaia moet, want ook in Salaborda Velha is brand. Wat doen jullie hier, vraag ik. Stap in! Dat laten ze zich geen twee keer zeggen.

En dan rij ik terug langs het huis van mijn moeder de vuurzee in. Het is moeilijk om dit te beschrijven, ook omdat ik het moeilijk vind om er aan terug te denken.

Aan weerszijden van de weg staat het bos in brand. Door de dichte rook kan ik de weg niet zien. Ik zie alleen oranje vuur en brandende bladeren – of wat het dan ook is – die door de lucht over de weg en om de auto heen waaien. Ik zeg tegen de man naast me dat hij het raampje dicht moet draaien. De weg is bochtig. De auto raakt in de greppel, ik zie de bosgrond branden. We dreigen om te slaan, maar dan stuitert de wagen weer op zijn vier wielen. Twee seconden later raken we de rechterberm en de auto helt nu naar de andere kant. Nu is het gebeurd, denk ik.

We gaan dood. We gaan dood. Nee, zegt de man naast me. Hij klopt op mijn schouder. We gaan niet dood. Calma, calma. Devagar. Hij heeft gelijk. Ik moet kalm blijven en langzamer rijden. Ik knijp in zijn arm om hem te bedanken voor zijn steun.

Het is een wonder. We zijn heelhuids het dorp uit gekomen! We zijn op de kruising naar Mosteiro en Vila Facaia waar de rook wat minder dik is. Overal waar we kijken en rijden is vuur. Rechts staat een huis in brand. Links staat een brandende auto. Dan rij ik Vila Facaia in, waar ik de volgende twee uur niet meer weg kom.

Het dorp is omsingeld door brand. De straat, waar maar net twee auto’s langs elkaar kunnen rijden, staat vol met auto’s. Bij het kerkplein is het een chaos. Mensen die het dorp uit willen rijden richting Adega, worden tegengehouden door mensen die vanuit die richting komen en via de andere kant van het dorp weg willen komen. Een vrouw slaat op mijn auto. Ajuda, ajuda, roept ze. Maar ik kan haar niet helpen. De auto zit vol.

Met moeite weet ik om te draaien en terug te rijden. Opnieuw kom ik vast te staan. De bestuurder van de auto voor mij wil achteruit, maar achter mij staat een file. Terwijl ik op mijn claxon druk en de mensen achter mij probeer duidelijk te maken dat ze achteruit moeten, rijdt de wagen voor mij zes keer tegen mij aan.

Bij de speeltuin om de hoek is ruimte om te parkeren. De mannen en ik stappen uit. Nia, onze jongste hond, springt uit de auto en verdwijnt. De vegetatie langs de straat waar ik sta, staat ook in brand. De rook is verstikkend, dus ik duik achter het gebouwtje waar één keer per week een huisarts en verpleegkundige spreekuur hebben.

Ik bel mijn man. Ik sta in Vila Facaia, omringd door brand, ik weet niet wat ik moet doen. Ik bel wel als ik nieuws heb. En ik bel mijn dochter om te zeggen dat er brand is, maar dat ik haar later nog bel als ik veilig ben.

Ik zie Michelle, die net als ik in haar auto met haar honden van huis is gevlucht. Ze huilt en vraagt waar we heen kunnen. De IC8 is afgesloten, zegt ze. Intussen ben ik de twee mannen die bij mij in de auto zaten uit het oog verloren. En even later is ook Michelle verdwenen.

Ik weet niet wat ik moet doen. Maar ik moet iets doen. Dus stap ik weer in de auto en rij rechtsaf om te zien of ik daar het dorp uit kan komen. Hier en daar stop ik om te praten met de mensen die op straat staan. Een man praat in zijn mobiele telefoon. Hij zegt dat ik opzij moet, want als de brandweer komt, moeten ze erlangs kunnen. Even verderop heb ik ruimte om te stoppen. Voor een huis loopt een vrouw verdwaasd heen en weer. Achter haar huis zie ik de heuvels in brand staan. Ik stel voor om de boel nat te spuiten. Ik heb geen water, zegt ze. Dan verschijnt er nog een vrouw die aan mij vraagt of mijn telefoon het doet. Ze belt 112. Intussen ontsnapt er nog een hond uit mijn auto. Harrie.

Na nog een uur ronddolen besluit ik alsnog richting Adega te rijden waar de afrit naar de IC8 is. Ik rij door Vila Facaia. Inmiddels zijn de meeste auto’s verdwenen. Waar zijn ze naartoe gegaan, vraag ik me af. Uit meerdere huizen slaan de vlammen uit de ramen, en op de iets bredere weg naar Adega staan auto’s en de bermen in brand. Ik stop bij het café in Adega waar wat mensen bij elkaar zijn gekomen. Een vrouw zit huilend te jammeren. Alles is weg. Alles is weg.

Ik zie dat de inrit naar de IC8 niet is afgesloten en vraag of de weg weer open is. Ja, zeggen ze, je kunt richting Figueiro dos Vinhos rijden. En dat doe ik.

Ook langs de IC8 staat aan weerszijden het bos in brand. Ook hier kan ik de weg niet zien. Af en toe is het zicht iets beter, en ik kan nog net op tijd om een boom heen zwenken die op het wegdek ligt. Ik zie dat de temperatuurmeter van de auto in het rood staat, maar ik kan niet stoppen. Ik mag niet stoppen.

Er is verder helemaal niemand op de weg. Ter hoogte van Figueiro is er geen vuur meer. Ik passeer een aantal brandweerauto’s die de andere kant op rijden.

In Avelar stop ik bij een benzinestation om even bij te komen en water te kopen. Ik was zonder water vertrokken, en ik heb verschrikkelijke dorst. Daarbij moet ik de voorruit van de auto schoonmaken, want die is roetzwart. Ik bel mijn moeder, mijn man, en mijn dochter om te zeggen dat ik nog leef, maar dat onze huizen zeer waarschijnlijk uitgebrand zijn.

De dagen erna heb ik bij vrienden gelogeerd. Ik heb Nia en Harrie teruggevonden, met journalisten gepraat, met een journalist en cameraman van RTL Nieuws de rit terug naar het huis van mijn moeder gemaakt. Ik heb mijn vriendin Margarida van de brandweer geholpen met het traceren van buitenlanders die vermist waren, en ik heb heel hard gehuild om de kitten die op een onbewaakte seconde door een van de honden uit het asiel dat moest worden geëvacueerd, is doodgebeten.

Op weg naar een afspraak met een journalist van NOS Radio heeft mijn fantastische Nissan Terrano eindelijk de geest gegeven – op precies dezelfde plek waar ik de week daarvoor moest stoppen omdat er een wesp tussen mijn benen op de stoel was beland.

De NOS journalist kwam me ophalen, juist toen de hulpdienst arriveerde, waarna we samen naar mijn huis in het bos zijn gegaan, waar alles nog precies was zoals ik het had achtergelaten. So it’s a mess, zei mijn Ierse vriendin.

Er zijn heel veel mensen en dieren dood. Mensen die door de GNR terug werden gestuurd toen ze via de IC8 wilden vluchten. Mensen die thuis zijn gebleven, want: je laat je huis niet in de steek. Mensen die in hun auto zijn gesprongen en door het vuur werden ingehaald of ingesloten. De man van een vriendin die bij de brandweer zat. De vrouw, moeder en oom van een vriend van ons die niet op tijd weg konden. En meer mensen. Mensen uit ons dorp. Uit de omliggende dorpen. Mensen die wij persoonlijk kennen.

De helden en heldinnen van de voor 98% vrijwillige brandweer worden bejubeld. Door anderen worden ze net zo hard vervloekt. Waar waren ze? Hoe kon dit gebeuren?

Een paar dagen geleden zag ik een artikel met de titel What to do in case of a bushfire, of iets dergelijks. Interessant en nuttig. Maar je kunt nog zo veel handboeken lezen, op het moment dat er brand is, weet je niet wat de juiste beslissing is. Het vuur verspreidde zich zo snel, met zo’n 20 kilometer per uur heb ik mij laten vertellen, en het ging alle kanten op.

De omgeving is zwart verkoold en stil. Je hoort geen vogels meer, geen insecten. Alle geluiden die je normaal niet opvallen, vallen nu op door hun afwezigheid.

Vitor en zijn broer, de twee mannen die ik uit Salaborda Nova naar Vila Facaia heb gebracht, hadden hun tasjes met persoonlijke papieren in mijn auto laten liggen. Donderdag hebben we ze opgezocht en hun spullen teruggegeven, samen met een fles wijn. Vitor heeft me uitgenodigd om op zijn verjaardag te komen. Dan maakt hij bacalhau met kikkererwten en aardappelen. Tegen mijn man zei hij dat ik “muito simpática” ben.

Het gaat goed met me. Ik leef nog, ik ben niet gewond geraakt, mijn huis staat er nog en ik ben in de positie dat ik andere mensen kan helpen. Ik ben een stoer wijf, en als ik het af en toe een beetje benauwd heb, trek ik me daar niets van aan. Donderdag weer yoga. Dan neem ik wat tijd voor mezelf.



Kaas, kaas, ik hou van kaas. ’s morgens, ’s middags, ’s avonds, ’s avonds laat voor het naar bed gaan, en tussendoor.

Kaas uit alle windstreken. Koeienkaas, geitenkaas, schapenkaas, blauw dooraderde schimmelkaas, jonge kaas, oude kaas, stinkkaas, en zelfs smeerkaas – ofschoon alleen als er niets anders is.

Er is geen kaas die ik niet lust. Met of zonder mosterd, mayo of ketchup. Op een toastje, boterham, pannenkoek of cracker. Weet je, doe maar gewoon zo. Uit het vuistje. Doe nog maar een stuk. En dit keer niet zo’n klein blokje.

Als er een Cheese Anonymous praatgroep bestond, zou ik daar zeker regelmatig komen. Hoi, ik ben Luisa, en ik ben verslaafd. Verslaafd aan kaas.

Sinds een tijdje, ik weet niet precies meer hoe lang, maar in kaastijd gemeten is het al een heel lange tijd, ben ik veganist en ik zeg je, het is moeilijk. Moeilijk, moeilijk, moeilijk.

En zwaar.

Voor mij geen kaas meer. Nooit meer. Punt. Uit. Afgelopen. Ik ben afgekickt. Oké, het was niet helemaal cold turkey, maar ik heb het nu echt uit mijn leven gebannen.

Vele mensen gingen mij voor, en net als zij wil ik een alternatief. Er bestaat vega-kaas. In Nederland kun je dat gewoon kopen, hè, mensen, tel je zegeningen! Maar hier in Portugal niet – althans niet bij mij in de buurt.

Internet bood uitkomst en een zoekopdracht leverde duizenden video’s, blogs en boeken met recepten voor veganistische kaas op.

Ik heb kaas gemaakt met cashew noten en kokosolie (zo zo), met soja melk (blegh), met het water van gekiemde quinoa (boehoe) en met bloemkool. Bloemkool? Ja, laat maar.

Optimistisch schafte ik een boek aan dat in zijn geheel aan recepten voor vega-kaas is gewijd. Daaruit heb ik de eerste, makkelijkste, basiskaas gemaakt. Eén groot fiasco. Een hoop ingrediënten die ik voor duur geld op internet moest bestellen. Een hoop gedoe. Voordat ik kaas had was ik vijf dagen verder, en het resultaat was teleurstellend.

Deze Mozzarella was wel een succes. Het smaakt in de verste verte niet naar mozzarella, maar het is wel lekker. Wij aten het met veel pesto (uiteraard zonder parmezaan) op een pizza en likten onze vingers erbij af.

Vandaag heb ik een zoveelste poging gedaan en Smoked paprika cheese gemaakt. Ik zal je zeggen, het was niet slecht. De ingrediënten zijn in elke supermarkt te koop en niet duur, het maken van de kaas neemt slechts een kwartiertje van je tijd in beslag, en je kunt het binnen een uur serveren. Ik heb wat blokjes gesneden en samen met geroosterde groenten en paddestoelen gegeten.

Zoals ik al zei: niet slecht. Helemaal niet slecht. Het enige minpuntje is dat het niet naar kaas smaakt.